پنجشنبه 19 اردیبهشت 1398 11:08

بررسی سینمای دفاع مقدس در دهه‌ 70 اوج سینمای انسانی

ب

سینمای دفاع مقدس قدمتی سی و هفت ساله داشته و بخش مهمی از تولیدات سینمای ایران را در تمامی این سال‌ها به خود اختصاص داده است. سینمایی که مردم ایران با پوست و گوشت و استخوان خود آن را لمس کرده و خاطرات زیادی از آن دارند. آن‌چه می‌آید گزارشی است در ادامه شماره‌های قبلی «سرو» که پس از پرداختن به شکل‌گیری و تطور این سینما در دهه 60 و نیمه اول دهه 70 حالا به سراغ نیمه‌ی دوم دهه هفتاد رفته که از قضا سال‌های بسیار مهم، همراه با فیلم‌هایی جریان‌ساز همچون آژانس شیشه‌ای و قارچ سمی است.

ٖ

‭ ‬هرچه‭ ‬در‭ ‬دهه‭ ‬هفتاد‭ ‬پیش‭ ‬رفته‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬پایان‭ ‬آن‭ ‬نزدیک‭ ‬می‌شویم،‭ ‬با‭ ‬فیلم‌های‭ ‬بیشتری‭ ‬با‭ ‬موضوع‭ ‬عوارض‭ ‬و‭ ‬ضایعات‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬روبرو‭ ‬می‌شویم‭. ‬در‭ ‬حقیقت‭ ‬فیلمسازها‭ ‬با‭ ‬فاصله‭ ‬گرفتن‭ ‬از‭ ‬خود‭ ‬جنگ‭ ‬به‭ ‬حواشی‭ ‬و‭ ‬عوارض‭ ‬آن‭ ‬توجه‭ ‬نشان‭ ‬داده‌اند‭ ‬که‭ ‬بخش‭ ‬مهمی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬استقبال‭ ‬مخاطب‭ ‬از‭ ‬فیلم‌هایی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬دست‭ ‬بازمی‌گردد‭. ‬به‭ ‬همین‭ ‬خاطر‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬بازه‭ ‬زمانی‭ ‬پنج‭ ‬ساله‭ ‬به‭ ‬ندرت‭ ‬با‭ ‬فیلم‌های‭ ‬حادثه‌ای‭ ‬جنگ‭ ‬محور‭ ‬مواجه‭ ‬می‌شویم‭. ‬ابراهیم‭ ‬حاتمی‌کیا‭ ‬پرچم‌دار‭ ‬تولید‭ ‬فیلم‌هایی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬دست‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬دو‭ ‬فیلم‭ ‬مهم‭ ‬و‭ ‬تاثیرگذار‭ ‬این‭ ‬دوره‭ ‬ساخته‭ ‬اوست‭: ‬آژانس‭ ‬شیشه‭ ‬ای‭ ‬و‭ ‬روبان‭ ‬قرمز‭. ‬

آژانس‭ ‬شیشه‌ای‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬نیم‭ ‬نگاهی‭ ‬به‭ ‬فیلم‭ ‬بعد‭ ‬ازظهر‭ ‬نحس‭ ‬به‭ ‬کارگردانی‭ ‬سیدنی‭ ‬لومت‭ ‬ساخته‭ ‬شده،‭ ‬داستان‭ ‬رزمنده‌ای‭ ‬جوان‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬عباس‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬سال‌ها‭ ‬پیش‭ ‬ترکشی‭ ‬در‭ ‬شاهرگ‭ ‬گردنش‭ ‬جا‭ ‬خوش‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬حال‭ ‬وضعیت‭ ‬بحرانی‭ ‬پیدا‭ ‬کرده‌است‭. ‬از‭ ‬طرف‭ ‬دیگر‭ ‬برخورد‭ ‬اتفاقی‭ ‬او‭ ‬با‭ ‬حاج‭ ‬کاظم‭(‬فرمانده‌اش‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬جنگ‭)‬،‭ ‬زندگی‭ ‬عباس‭ ‬و‭ ‬کاظم‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬هم‭ ‬گره‭ ‬زده‭ ‬و‭ ‬وضعیت‭ ‬بغرنجی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬وجود‭ ‬می‌آورد‭. ‬

حاتمی‌کیا‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬فیلم‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬شدت‭ ‬هم‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬مخاطبان‭ ‬سینمای‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬طیف‌های‭ ‬مختلف‭ ‬سیاسی‭ ‬تایید‭ ‬و‭ ‬تشویق‭ ‬شده،‭ ‬دست‭ ‬روی‭ ‬جانبازهایی‭ ‬گذشته‭ ‬که‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬پایان‭ ‬جنگ‭ ‬بدون‭ ‬هیچ‭ ‬توقع‭ ‬و‭ ‬منتی‭ ‬به‭ ‬سر‭ ‬زندگی‭ ‬خود‭ ‬بازگشته‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬عوارض‭ ‬جسمی‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬کنار‭ ‬آمده‌اند‭. ‬اما‭ ‬نقطه‭ ‬عطف‭ ‬فیلم‭ ‬جایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬وقتی‭ ‬حاج‭ ‬کاظم‭ ‬از‭ ‬مدیر‭ ‬آژانس‭ ‬می‌خواهد‭ ‬که‭ ‬بلیط‭ ‬هواپیما‭ ‬به‭ ‬مقصد‭ ‬لندن‭ ‬او‭ ‬و‭ ‬عباس‭ ‬را‭ ‬کنسل‭ ‬نکرده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬مسافر‭ ‬دیگری‭ ‬نفروشد،‭ ‬با‭ ‬برخورد‭ ‬سرد‭ ‬و‭ ‬طلبکارانه‌ای‭ ‬مواجه‭ ‬می‌شود‭. ‬تمامی‭ ‬ماجراهای‭ ‬بعدی‭ ‬فیلم‭ ‬از‭ ‬گروگان‭ ‬گیری‭ ‬در‭ ‬آژانس‭ ‬تا‭ ‬سرانجام‭ ‬سوار‭ ‬شدن‭ ‬به‭ ‬هواپیما‭ ‬و‭ ‬شهادت‭ ‬عباس،‭ ‬به‭ ‬بهترین‭ ‬شکل‭ ‬کنار‭ ‬هم‭ ‬چیده‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬تعلیق‭ ‬مناسبی‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬لایه‌های‭ ‬زیرین‭ ‬آن‭ ‬موج‭ ‬می‌زند‭. ‬حاتمی‌کیا‭ ‬در‭ ‬خلق‭ ‬شخصیت‌های‭ ‬فیلمش‭ ‬هم‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دو‭ ‬دسته‭ ‬تقسیم‭ ‬کرده‌است‭:‬نخست‭ ‬عباس،‭ ‬حاج‭ ‬کاظم‭ ‬و‭ ‬سلحشور‭ ‬که‭ ‬کاملا‭ ‬به‭ ‬شخصیت‭ ‬تبدیل‭ ‬شده‌اند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬وهله‭ ‬بعد‭ ‬تیپ‭-‬شخصیت‌هایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬فیلم‭ ‬به‭ ‬خصوص‭ ‬در‭ ‬آژانس‭ ‬هواپیمایی‭ ‬حضوری‭ ‬چشمگیر‭ ‬دارند‭. ‬از‭ ‬دیگر‭ ‬نقاط‭ ‬قوت‭ ‬فیلم‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬دکوپاژ‭ ‬عالی‭ ‬کارگردان‭ ‬در‭ ‬فضای‭ ‬بسته‭ ‬و‭ ‬کوچک‭ ‬آژانس‭ ‬اشاره‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬بخش‭ ‬مهمی‭ ‬از‭ ‬فیلم‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬می‌گذرد‭. ‬همینطور‭ ‬بازی‌های‭ ‬یکدست‭ ‬و‭ ‬تماشایی‭ ‬پرویز‭ ‬پرستویی،‭ ‬حبیب‭ ‬رضایی،‭ ‬رضا‭ ‬کیانیان،‭ ‬قاسم‭ ‬زارع‭ ‬و‭ ‬بیتا‭ ‬بادران‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬پیکره‭ ‬فیلم‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬جا‭ ‬افتاده‭ ‬و‭ ‬گوشه‌ای‭ ‬از‭ ‬ذهن‭ ‬دوستداران‭ ‬فیلم‭ ‬را‭ ‬اشغال‭ ‬کرده‌اند‭. ‬

 

عشق‭ ‬و‭ ‬شیدایی‭ ‬در‭ ‬جنگ

 

بخشی‭ ‬از‭ ‬فیلم‌های‭ ‬نیمه‭ ‬دوم‭ ‬دهه‭ ‬هفتاد‭ ‬سینمای‭ ‬دفاع‭ ‬مقدس‭ ‬را‭ ‬آثاری‭ ‬تشکیل‭ ‬می‌دهند‭ ‬که‭ ‬درونمایه‭ ‬عاشقانه‭ ‬دارند‭. ‬از‭ ‬جمله‭ ‬این‭ ‬آثار‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬شیدا‭ ‬ساخته‭ ‬کمال‭ ‬تبریزی‭ ‬و‭ ‬روبان‭ ‬قرمز‭ ‬به‭ ‬کارگردانی‭ ‬ابراهیم‭ ‬حاتمی‌کیا‭ ‬اشاره‭ ‬کرد‭. ‬کمال‭ ‬تبریزی‭ ‬که‭ ‬درفیلم‭  ‬لیلی‭ ‬با‭ ‬من‭ ‬است‭ ‬توانست‭ ‬سینمای‭ ‬دفاع‭ ‬مقدس‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬گونه‭ ‬کمدی‭ ‬ترکیب‭ ‬کند،‭ ‬در‭ ‬فیلم‭ ‬شیدا‭ ‬قصه‌ای‭ ‬عاشقانه‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬بستر‭ ‬روایت‭ ‬کرده‌است‭. ‬داستان‭ ‬فرهاد‭ ‬پسری‭ ‬جوان‭ ‬از‭ ‬طبقه‭ ‬مرفه‭ ‬جامعه‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬سرباز‭ ‬عازم‭ ‬جبهه‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬آن‌جا‭ ‬موقتا‭ ‬بینایی‭ ‬اش‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬می‌دهد‭. ‬پرستاری‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬شیدا‭ ‬برای‭ ‬کاهش‭ ‬درد‭ ‬فرهاد،‭ ‬شروع‭ ‬به‭ ‬تلاوت‭ ‬قرآن‭ ‬برای‭ ‬او‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬شکل‭ ‬پیوندی‭ ‬عاطفی‭ ‬میان‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬شکل‭ ‬می‌گیرد‭. ‬اما‭ ‬فرهاد‭ ‬که‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬پایان‭ ‬جنگ‭ ‬شیدا‭ ‬را‭ ‬گم‭ ‬کرده،‭ ‬به‭ ‬ناچار‭ ‬تصمیم‭ ‬به‭ ‬ازدواج‭ ‬با‭ ‬دختری‭ ‬ثروتمند‭ ‬می‌گیرد‭. ‬ترکشی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬بدن‭ ‬فرهاد‭ ‬مانده،‭ ‬وضع‭ ‬جسمی‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬مخاطره‌انداخته‭ ‬و‭ ‬دوباره‭ ‬روانه‭ ‬بیمارستان‭ ‬می‌کند‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬شیدا‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬آن‌جا‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬پرستار‭ ‬کار‭ ‬می‌کند‭. ‬تبریزی‭ ‬در‭ ‬فصل‭ ‬نخست‭ ‬فیلم،‭ ‬فرهاد‭ ‬وارد‭ ‬فضای‭ ‬جنگ‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬قصه‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬نقطه‭ ‬عطف‭(‬نابینایی‭ ‬موقت‭ ‬فرهاد‭ ‬و‭ ‬آشنایی‭ ‬اش‭ ‬با‭ ‬شیدا‭ ‬تنها‭ ‬از‭ ‬راه‭ ‬شنیدن‭)‬می‌رساند‭. ‬اما‭ ‬فیلمنامه‭ ‬شیدادر‭  ‬نیمه‭ ‬دوم‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬لحاظ‭ ‬زمانی‭ ‬چند‭ ‬سالی‭ ‬جلو‭ ‬آمده،‭ ‬تا‭ ‬حدودی‭ ‬کیفیت‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬داده‭ ‬و‭ ‬عنصر‭ ‬تصادف‭ ‬نقش‭ ‬مهمی‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬بازی‭ ‬می‌کند‭. ‬با‭ ‬همه‭ ‬این‌ها‭ ‬شیدا‭ ‬به‭ ‬واسطه‭ ‬روایت‭ ‬داستان‭ ‬عاشقانه‌اش‭ ‬در‭ ‬بستر‭ ‬جنگ،‭ ‬مورد‭ ‬توجه‭ ‬مخاطبان‭ ‬قرار‭ ‬گرفته‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬رده‌های‭ ‬بالای‭ ‬جدول‭ ‬پرفروش‌های‭ ‬سال‭ ‬نمایشش‭ ‬قرار‭ ‬گرفت‭. ‬روبان‭ ‬قرمز‭ ‬اما‭ ‬حکایت‭ ‬دیگری‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬عشق‭ ‬در‭ ‬لایه‌های‭ ‬درونی‭ ‬آن‭ ‬تنیده‭ ‬شده‌است‭. ‬محبوبه‭ ‬دختر‭ ‬جنگ‭ ‬زده‌ای‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬پایان‭ ‬جنگ‭ ‬به‭ ‬خانه‭ ‬پدری‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬ویرانه‌ای‭ ‬تبدیل‭ ‬شده‭ ‬بازمی‌گردد‭. ‬او‭ ‬در‭ ‬بدو‭ ‬ورود‭ ‬به‭ ‬داود‭ ‬برخورد‭ ‬می‌کند‭ ‬که‭ ‬کارش‭ ‬پاکسازی‭ ‬زمین‌های‭ ‬مین‭ ‬کاری‭ ‬شده‌است‭. ‬محبوبه‭ ‬در‭ ‬خانه‌اش‭ ‬تانکی‭ ‬از‭ ‬کار‭ ‬افتاده‭ ‬پیدا‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬پیشنهاد‭ ‬فروشش‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬جمعه‭ ‬که‭ ‬نگهبان‭ ‬گورستان‭ ‬تانک‌ها‭ ‬است‭ ‬می‌دهد‭. ‬این‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬هم‭ ‬داود‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬جمعه‭ ‬به‭ ‬محبوبه‭ ‬علاقمند‭ ‬شده‌اند‭. ‬حاتمی‌کیا‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬فیلم‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬نماد‭ ‬و‭ ‬استعاره‭ ‬در‭ ‬فیلمنامه‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬استفاده‭ ‬شده،‭ ‬مثلث‭ ‬عاشقانه‌ای‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬فضایی‭ ‬پر‭ ‬از‭ ‬نشانه‌های‭ ‬جنگ‭ ‬خلق‭ ‬کرده‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬هر‭ ‬سه‭ ‬ضلع‭ ‬آن‭ ‬شخصیت‌های‭ ‬جذابی‭ ‬حضور‭ ‬دارند‭. ‬بازی‌های‭ ‬خوب‭ ‬آزیتا‭ ‬حاجیان،‭ ‬پرویز‭ ‬پرستویی‭ ‬و‭ ‬رضا‭ ‬کیانیان‭ ‬هم‭ ‬مکمل‭ ‬خوبی‭ ‬برای‭ ‬فیلمنامه‭ ‬ظریف‭ ‬روبان‭ ‬قرمز‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬لایه‌های‭ ‬درونی‭ ‬و‭ ‬پیچیدگی‌های‭ ‬بسیار‭ ‬دارد‭.  ‬

 

بازگشت‭ ‬به‭ ‬متن‭ ‬جنگ

 

از‭ ‬میان‭ ‬فیلم‌های‭ ‬حادثه‭ ‬محور‭ ‬سینمای‭ ‬دفاع‭ ‬مقدس‭ ‬در‭ ‬نیمه‭ ‬دوم‭ ‬دهه‭ ‬هفتاد،‭ ‬به‭ ‬ندرت‭ ‬به‭ ‬فیلم‭ ‬شاخص‭ ‬و‭ ‬ماندگاری‭ ‬برمی‌خوریم‭ ‬که‭ ‬مورد‭ ‬توجه‭ ‬مخاطبان‭ ‬قرار‭ ‬گرفته‭ ‬باشند‭. ‬رنجر‭ ‬ساخته‭ ‬احمد‭ ‬مرادپور‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬آن‌هاست‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬لحاظ‭ ‬فیلمنامه‭ ‬و‭ ‬ساختار‭ ‬فنی‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬مناسبی‭ ‬قرار‭ ‬دارد‭. ‬فیلم‭ ‬داستان‭ ‬مرتضی‭ ‬رزمنده‭ ‬ایرانی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬جنگلی‭ ‬در‭ ‬خاک‭ ‬عراق‭ ‬دستگیر‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬اسیر‭ ‬به‭ ‬اردوگاهی‭ ‬فرستاده‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬لیست‭ ‬صلیب‭ ‬سرخ‭ ‬قرار‭ ‬ندارد‭. ‬مرتضی‭ ‬تصمیم‭ ‬خود‭ ‬برای‭ ‬فرار‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬اردوگاه‭ ‬جهنمی‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬بقیه‭ ‬مطرح‭ ‬می‌کند‭ ‬اما‭ ‬جواب‭ ‬مثبتی‭ ‬نمی‌گیرد‭ ‬تا‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬ارشد‭ ‬اردوگاه‭ ‬موافقت‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬منوط‭ ‬به‭ ‬بردن‭ ‬اسامی‭ ‬تمام‭ ‬اسرای‭ ‬اردوگاه‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬می‌کند‭. ‬مرتضی‭ ‬سرانجام‭ ‬با‭ ‬مجروح‭ ‬کردن‭ ‬چند‭ ‬نگهبان‭ ‬از‭ ‬اردوگاه‭ ‬می‌گریزد‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬نیروهای‭ ‬عراقی‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬او‭ ‬هستند‭. ‬مرادپور‭ ‬در‭ ‬رنجر‭ ‬تلاش‭ ‬کرده‭ ‬تا‭ ‬از‭ ‬داستان‭ ‬آشنا‭ ‬و‭ ‬همیشه‭ ‬جذاب‭ ‬فرار‭ ‬از‭ ‬زندان‭ ‬استفاده‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬بستر‭ ‬جنگ‭ ‬بهره‭ ‬بگیرد‭. ‬حاصل‭ ‬کار‭ ‬هم‭ ‬فیلم‭ ‬پرهیجان‭ ‬و‭ ‬آبرومندی‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬مخاطبان‭ ‬دوستدار‭ ‬این‭ ‬نوع‭ ‬سینما‭ ‬را‭ ‬راضی‭ ‬می‌کند‭. ‬حضور‭ ‬جمشید‌هاشم‭ ‬پور‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬نقش‭ ‬اول‭ ‬فیلم‭ ‬به‭ ‬جذابیت‭ ‬بیشتر‭ ‬فیلم‭ ‬کمک‭ ‬شایانی‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬شخصیت‭ ‬اصلی‭ ‬فیلم‭ ‬سروشکل‭ ‬قهرمانانه‌ای‭ ‬بخشیده‌است‭. ‬

بخش‭ ‬مهمی‭ ‬از‭ ‬فیلم‌های‭ ‬جنگی‭ ‬تاریخ‭ ‬سینما‭ ‬را‭ ‬فیلم‌هایی‭ ‬تشکیل‭ ‬می‌دهند‭ ‬که‭ ‬عمده‭ ‬آن‭ ‬روی‭ ‬آب‭ ‬یا‭ ‬زیر‭ ‬آب‭ ‬گذشته‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬لحاظ‭ ‬تعلیق‭ ‬و‭ ‬هیجان‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬وضعیت‭ ‬مناسبی‭ ‬به‭ ‬سر‭ ‬می‌برند‭. ‬سینمای‭ ‬دفاع‭ ‬مقدس‭ ‬ایران‭ ‬نیز‭ ‬نمونه‌های‭ ‬اندکی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬رابطه‭ ‬داشته‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬جنگ‭ ‬نفتکش‌ها‭ ‬و‭ ‬طوفان‭ ‬هردو‭ ‬از‭ ‬ساخته‌های‭ ‬محمد‭ ‬بزرگ‭ ‬نیا‭ ‬و‭ ‬تارهای‭ ‬نامرئی‭ ‬ساخته‭ ‬حبیب‭ ‬الله‭ ‬بهمنی‭ ‬اشاره‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬میان‭ ‬آن‌ها‭ ‬جنگ‭ ‬نفتکش‌ها‭ ‬متعلق‭ ‬به‭ ‬نیمه‭ ‬نخست‭ ‬دهه‭ ‬هفتاد‭ ‬است‭. ‬بزرگ‭ ‬نیا‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬تجربه‭ ‬موفق‭ ‬جنگ‭ ‬نفتکش‌ها،‭ ‬بار‭ ‬دیگر‭ ‬به‭ ‬سراغ‭ ‬مهندسان‭ ‬شجاع‭ ‬شرکت‭ ‬نفت‭ ‬رفته‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬جنگ‭ ‬با‭ ‬وجود‭ ‬حملات‭ ‬متعدد‭ ‬هواپیماهای‭ ‬عراقی،‭ ‬مانع‭ ‬وقفه‭ ‬در‭ ‬صادرات‭ ‬نفت‭ ‬کشور‭ ‬شده‌اند‭. ‬طوفان‭ ‬هم‭ ‬داستان‭ ‬سه‭ ‬دوست‭ ‬قدیمی‭ ‬در‭ ‬سکوی‭ ‬نفتی‭ ‬خارک‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬حمله‭ ‬دشمن‭ ‬هر‭ ‬یک‭ ‬به‭ ‬گوشه‌ای‭ ‬از‭ ‬خلیج‭ ‬فارس‭ ‬افتاده‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬هم‭ ‬دور‭ ‬می‌شوند‭. ‬مدتی‭ ‬بعد‭ ‬این‭ ‬سه‭ ‬تصمیم‭ ‬می‌گیرند‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬طرح‭ ‬و‭ ‬نقشه‌ای‭ ‬خاص‭ ‬صدور‭ ‬مجدد‭ ‬نفت‭ ‬از‭ ‬خارک‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬جریان‭ ‬بیندازند‭. ‬این‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬حمله‭ ‬دشمن‭ ‬به‭ ‬خارک‭ ‬برای‭ ‬قطع‭ ‬صدور‭ ‬نفت‭ ‬قطعی‭ ‬است‭. ‬بزرگ‭ ‬نیا‭ ‬در‭ ‬طوفان‭ ‬تلاش‭ ‬کرده‭ ‬از‭ ‬مشکلات‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬صدور‭ ‬نفت‭ ‬به‭ ‬هنگام‭ ‬جنگ،‭ ‬فیلمی‭ ‬خوش‭ ‬ساخت‭ ‬و‭ ‬تاثیرگذار‭ ‬بسازد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬راه‭ ‬تا‭ ‬حدود‭ ‬زیادی‭ ‬هم‭ ‬موفق‭ ‬بوده‌است‭.‬

به‭ ‬خصوص‭ ‬در‭ ‬سکانس‌های‭ ‬ابتدایی‭ ‬که‭ ‬تعلیق‭ ‬و‭ ‬هیجان‭ ‬خوبی‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬موج‭ ‬می‌زند‭. ‬حبیب‭ ‬الله‭ ‬بهمنی‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬تارهای‭ ‬نامرئی‭ ‬سراغ‭ ‬نیروی‭ ‬دریایی‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬غواص‌های‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬هنگام‭ ‬جنگ‭ ‬رفته‭ ‬و‭ ‬قصه‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬برپایه‭ ‬آن‌ها‭ ‬به‭ ‬تصویر‭ ‬کشیده‌است‭. ‬کیوان‭ ‬محتشم‭ ‬قهرمان‭ ‬این‭ ‬فیلم‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬آسیب‭ ‬دیدن‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬ماموریت‭ ‬شناسایی‭ ‬دریایی،‭ ‬به‭ ‬ظاهر‭ ‬از‭ ‬نیروی‭ ‬دریایی‭ ‬جدا‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬دوست‭ ‬سابقش‭(‬سپهر‭)‬که‭ ‬یک‭ ‬دلال‭ ‬بین‭ ‬المللی‭ ‬است‭ ‬می‌پیوندد‭ ‬تا‭ ‬بتواند‭ ‬جلوی‭ ‬فعالیت‌های‭ ‬خرابکارانه‭ ‬و‭ ‬ضد‭ ‬ایرانی‭ ‬سپهر‭ ‬را‭ ‬بگیرد‭. ‬تارهای‭ ‬نامرئی‭ ‬را‭ ‬می‌توان‭ ‬فیلمی‭ ‬با‭ ‬مایه‌های‭ ‬پلیسی‭-‬جاسوسی‭ ‬ارزیابی‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬بخش‌هایی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬دریا‭ ‬می‌گذرد‭. ‬بازی‭ ‬فرامرز‭ ‬قریبیان‭ ‬در‭ ‬نقش‭ ‬محتشم‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬نقاط‭ ‬قوت‭ ‬فیلم‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬اکران‭ ‬عمومی‭ ‬با‭ ‬استقبال‭ ‬مخاطبان‭ ‬مواجه‭ ‬نشد‭. ‬

 

عشق،‭ ‬سیاست‭ ‬و‭ ‬دفاع‭ ‬مقدس

 

متولد‭ ‬ماه‭ ‬مهر‭ ‬ساخته‭ ‬احمدرضا‭ ‬درویش‭ ‬یکی‭ ‬دیگر‭ ‬از‭ ‬ملودرام‌های‭ ‬عاشقانه‭ ‬سینمای‭ ‬ایران‭ ‬با‭ ‬پس‭ ‬زمینه‭ ‬دفاع‭ ‬مقدس‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬التهاب‌های‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬جامعه‭ ‬آن‭ ‬سال‌های‭ ‬ایران‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬جای‭ ‬گرفته‌است‭. ‬فیلم‭ ‬قصه‭ ‬دختر‭ ‬دانشجوی‭ ‬رشته‭ ‬جامعه‭ ‬شناسی‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬مهتاب‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬همکلاسی‭ ‬اش‭ ‬دانیال‭ ‬علاقه‭ ‬دارد‭ ‬اما‭ ‬با‭ ‬مخالفت‭ ‬پدرش‭ ‬که‭ ‬عضو‭ ‬هیات‭ ‬امنای‭ ‬دانشگاه‭ ‬است‭ ‬روبرو‭ ‬می‌شود‭. ‬دانیال‭ ‬در‭ ‬ماجرای‭ ‬طرح‭ ‬جداسازی‭ ‬و‭ ‬پسرها‭ ‬و‭ ‬دخترها‭ ‬در‭ ‬دانشگاه،‭ ‬مظلوم‭ ‬واقع‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬دانشگاه‭ ‬اخراج‭ ‬می‌شود‭.‬

او‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬وضع‭ ‬خسته‭ ‬شده،‭ ‬به‭ ‬زادگاه‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬جنوب‭ ‬کشور‭ ‬برمی‌گردد‭ ‬و‭ ‬هنگامی‭ ‬که‭ ‬مهتاب‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬زادگاه‭ ‬او‭ ‬می‌آید،‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬حادثه‭ ‬سر‭ ‬از‭ ‬میدان‭ ‬مین‭ ‬در‭ ‬می‌آورند‭. ‬درویش‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬فیلم‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬مانند‭ ‬دو‭ ‬ساخته‭ ‬قبلی‭ ‬اش،‭ ‬فیلم‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دو‭ ‬نیمه‭ ‬تبدیل‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬هر‭ ‬یک‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬ریتمی‭ ‬متفاوت‭ ‬جلو‭ ‬می‌برد‭.‬

‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬نخست‭ ‬با‭ ‬ماجراهای‭ ‬مختلفی‭ ‬از‭ ‬دانشگاه‭ ‬تا‭ ‬محل‭ ‬کار‭ ‬و‭ ‬خیابان‭ ‬مواجه‭ ‬می‌شویم‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬ریتمی‭ ‬تند‭ ‬و‭ ‬سریع‭ ‬برخوردار‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬عین‭ ‬حال‭ ‬شخصیت‌های‭ ‬اصلی‭ ‬فیلم‭(‬دانیال‭ ‬و‭ ‬مهتاب‭)‬هم‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬به‭ ‬مخاطب‭ ‬معرفی‭ ‬می‌شوند‭. ‬اما‭ ‬در‭ ‬نیمه‭ ‬دوم‭ ‬فیلم،‭ ‬با‭ ‬دانیال‭ ‬در‭ ‬زادگاه‭ ‬وی‭ ‬همراه‭ ‬می‌شویم‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬تهران‭ ‬دور‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬آرامش‭ ‬گرفته‭ ‬است‭. ‬اما‭ ‬این‭ ‬آرامش‭ ‬همان‭ ‬آرامش‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬طوفان‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬نهایت‭ ‬سروکار‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬یک‭ ‬میدان‭ ‬مین‭ ‬خنثی‭ ‬نشده‭ ‬کشانده‭ ‬و‭ ‬باعث‭ ‬کشته‭ ‬شدن‭ ‬دانیال‭ ‬می‌شود‭.‬

محمدرضا‭ ‬فروتن‭ ‬و‭ ‬میترا‭ ‬حجار‭ ‬در‭ ‬نقش‌های‭ ‬اصلی‭ ‬فیلم‭ ‬از‭ ‬نقاط‭ ‬قوت‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬حساب‭ ‬می‌آیند‭ ‬که‭ ‬شیمی‭ ‬خوبی‭ ‬هم‭ ‬میانشان‭ ‬شکل‭ ‬گرفته‌است‭. ‬

اگر‭ ‬بخواهیم‭ ‬از‭ ‬چهره‌های‭ ‬مهم‭ ‬و‭ ‬تاثیرگذار‭ ‬سینمای‭ ‬دفاع‭ ‬مقدس‭ ‬نام‭ ‬ببریم‭ ‬بدون‭ ‬شک‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬زنده‭ ‬یاد‭ ‬رسول‭ ‬ملاقلی‌پور‭ ‬خواهیم‭ ‬رسید‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬دهه‭ ‬هفتاد‭ ‬اوج‭ ‬فیلمسازی‭ ‬وی‭ ‬را‭ ‬شاهد‭ ‬بوده‌ایم‭. ‬وی‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬دو‭ ‬فیلم‭ ‬موفق‭ ‬و‭ ‬تماشایی‭ ‬سفر‭ ‬به‭ ‬چزابه‭ ‬و‭ ‬نجات‭ ‬یافتگان،‭ ‬با‭ ‬دو‭ ‬فیلم‭ ‬هیوا‭ ‬و‭ ‬قارچ‭ ‬سمی‭ ‬این‭ ‬دهه‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬پایان‭ ‬رساند‭. ‬هیوا‭ ‬ادامه‭ ‬راه‭ ‬ملاقلی‌پور‭ ‬در‭ ‬سفر‭ ‬به‭ ‬چزابه‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬جریان‭ ‬سیال‭ ‬ذهن‭ ‬در‭ ‬شکل‭ ‬دادن‭ ‬قصه‭ ‬آن‭ ‬سهم‭ ‬عمده‌ای‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬شکست‭ ‬زمان‭ ‬برای‭ ‬مرتبط‭ ‬ساختن‭ ‬دو‭ ‬دنیای‭ ‬متفاوت‭ ‬فیلم‭ ‬بهره‭ ‬گرفته‭ ‬شده‌است‭.‬

هیوا‭ ‬اکبری‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬پانزده‭ ‬سال‭ ‬از‭ ‬مفقودالاثر‭ ‬شدن‭ ‬همسرش‭ ‬حمید،‭ ‬به‭ ‬منطقه‭ ‬جنگی‭ ‬رفته‭ ‬تا‭ ‬از‭ ‬خانه‌ای‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬با‭ ‬حمید‭ ‬زندگی‭ ‬کرده‭ ‬بازدید‭ ‬کند‭. ‬این‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬همرزم‭ ‬سابق‭ ‬حمید‭(‬امیر‭ ‬کرمی‭)‬که‭ ‬دیپلمات‭ ‬شده‭ ‬تصمیم‭ ‬بر‭ ‬ازدواج‭ ‬با‭ ‬هیوا‭ ‬دارد‭.‬

هیوا‭ ‬در‭ ‬خانه‌اش‭ ‬به‭ ‬نامه‌هایی‭ ‬دست‭ ‬پیدا‭ ‬می‌کند‭ ‬که‭ ‬خاطرات‭ ‬آن‭ ‬سال‌هایش‭ ‬از‭ ‬حمید‭ ‬را‭ ‬زنده‭ ‬می‌کند‭.‬رحیم‭ ‬صابری‭ ‬مسئول‭ ‬تیم‭ ‬تفحص‭ ‬شهدا‭ ‬از‭ ‬اطمینانش‭ ‬بابت‭ ‬شهادت‭ ‬حمید‭ ‬می‌گوید‭ ‬اما‭ ‬به‭ ‬اصرار‭ ‬هیوا‭ ‬او‭ ‬و‭ ‬امیر‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬خود‭ ‬داخل‭ ‬تونلی‭ ‬می‌برد‭ ‬که‭ ‬حمید‭ ‬و‭ ‬همرزمانش‭ ‬در‭ ‬آن‌جا‭ ‬شهید‭ ‬شده‌اند‭. ‬ملاقلی‭ ‬پور‭ ‬در‭ ‬هیوا‭ ‬برخلاف‭ ‬فیلم‌های‭ ‬قبلی‭ ‬اش،‭ ‬یک‭ ‬قهرمان‭ ‬زن‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬پیشبرد‭ ‬داستان‭ ‬انتخاب‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬رابطه‭ ‬باورپذیر‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬عین‭ ‬حال‭ ‬عاشقانه‌ای‭ ‬را‭ ‬میان‭ ‬او‭ ‬و‭ ‬حمید‭ ‬که‭ ‬پانزده‭ ‬سال‭ ‬پیش‭ ‬شهید‭ ‬شده،‭ ‬به‭ ‬تصویر‭ ‬می‌کشد‭.‬

او‭ ‬در‭ ‬کنار‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬شخصیت‭ ‬مرکزی‭ ‬از‭ ‬دو‭ ‬شخصیت‭ ‬مکمل‭ ‬خوب‭ ‬نوشته‭ ‬شده‭ ‬به‭ ‬نام‌های‭ ‬رحیم‭ ‬صابری‭ ‬و‭ ‬امیر‭ ‬کرمی‭ ‬بهره‭ ‬گرفته‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬یک‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬در‭ ‬دو‭ ‬جبهه‭ ‬متضاد‭ ‬هم‭ ‬قرار‭ ‬گرفته‭ ‬و‭ ‬بار‭ ‬دراماتیک‭ ‬فیلمنامه‭ ‬را‭ ‬بالا‭ ‬برده‌اند‭. ‬نمی‌شود‭ ‬از‭ ‬هیوا‭ ‬گفت‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬بازی‭ ‬حیرت‭ ‬انگیز‭ ‬وسرشار‭ ‬از‭ ‬جزئیات‭ ‬گلچهره‭ ‬سجادیه‭ ‬در‭ ‬نقش‭ ‬هیوا‭ ‬حرفی‭ ‬نزد‭ ‬که‭ ‬بخش‭ ‬مهمی‭ ‬از‭ ‬ماندگاری‭ ‬فیلم‭ ‬هم‭ ‬مدیون‭ ‬بازی‭ ‬درخشان‭ ‬اوست‭.  ‬زنده‭ ‬یاد‭ ‬ملاقلی‭ ‬پور‭ ‬در‭ ‬فیلم‭ ‬بعدی‭ ‬اش‭(‬قارچ‭ ‬سمی‭)‬به‭ ‬قصه‭ ‬و‭ ‬فضای‭ ‬انتزاعی‭ ‬تری‭ ‬رسیده‭ ‬و‭ ‬فضای‭ ‬غریبی‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬فیلم‭ ‬خود‭ ‬حاکم‭ ‬کرده‌است‭. ‬او‭ ‬در‭ ‬قارچ‭ ‬سمی‭ ‬فیلمساز‭ ‬خشمگین‭ ‬و‭ ‬آرمان‭ ‬خواهی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬نادیده‭ ‬گرفته‭ ‬شدن‭ ‬یک‭ ‬سری‭ ‬از‭ ‬آرمان‌های‭ ‬خود‭ ‬عاصی‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬راهی‭ ‬برای‭ ‬فرار‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬فضا‭ ‬می‌گردد‭. ‬دومان‭ ‬قائمی‭ ‬که‭ ‬رییس‭ ‬هیات‭ ‬مدیره‭ ‬یک‭ ‬شرکت‭ ‬ساختمانی‭ ‬است‭ ‬با‭ ‬اعضای‭ ‬هیات‭ ‬مدیره‭ ‬به‭ ‬مشکل‭ ‬خورده‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬عین‭ ‬حال‭ ‬خاطراتی‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬پیش‭ ‬چشمانش‭ ‬جان‭ ‬می‌گیرد‭.‬

‭ ‬این‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تصادفا‭ ‬با‭ ‬دختری‭ ‬جوان‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬بیتا‭ ‬آشنا‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬دومان‭ ‬را‭ ‬تکه‭ ‬گمشده‭ ‬خود‭ ‬می‌پندارد‭!. ‬در‭ ‬آخر‭ ‬هم‭ ‬دومان‭ ‬همراه‭ ‬همرزم‭ ‬قدیمی‌اش‭ ‬سلیمان‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬موج‭ ‬گرفتگی‭ ‬در‭ ‬آسایشگاه‭ ‬روانی‭ ‬بستری‭ ‬است،‭ ‬سراغ‭ ‬سهامداران‭ ‬اصلی‭ ‬شرکت‭ ‬که‭ ‬برایش‭ ‬پرونده‭ ‬ساخته‌اند‭ ‬رفته‭ ‬و‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬کشته‭ ‬و‭ ‬خود‭ ‬نیز‭ ‬کشته‭ ‬می‌شوند‭.‬

قارچ‭ ‬سمی‭ ‬بدون‭ ‬شک‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬خاص‭ ‬ترین‭ ‬فیلم‌های‭ ‬تاریخ‭ ‬سینمای‭ ‬دفاع‭ ‬مقدس‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬آسیب‌های‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬و‭ ‬آدم‌هایی‭ ‬پرداخته‭ ‬که‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬به‭ ‬حاشیه‭ ‬رانده‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬مرور‭ ‬مجبور‭ ‬به‭ ‬انزوا‭ ‬شده‌اند‭. ‬شخصیت‭ ‬دومان‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬قهرمان‭ ‬داستان‭ ‬سرشار‭ ‬از‭ ‬بهم‭ ‬ریختگی‌های‭ ‬روحی‭ ‬و‭ ‬روانی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬ملاقلی‭ ‬پور‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬این‭ ‬آشفتگی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬تصویر‭ ‬کشیده‭ ‬و‭ ‬تماشاگر‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سوی‭ ‬او‭ ‬فرا‭ ‬می‌خواند‭ ‬که‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬بازی‭ ‬باورپذیر‭ ‬جمشید‭ ‬هاشم‭ ‬پور‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬نقش‭ ‬بازمی‌گردد‭. ‬

قهرمان‌های‭ ‬نوجوان

 

سینمای‭ ‬کودک‭ ‬و‭ ‬نوجوان‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬نیمه‭ ‬دوم‭ ‬هفتاد‭ ‬همچون‭ ‬نیمه‭ ‬نخست‭ ‬آن‭ ‬هم‭ ‬پای‭ ‬سینمای‭ ‬دفاع‭ ‬مقدس‭ ‬پیش‭ ‬رفته‭ ‬و‭ ‬فیلم‌هایی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬رابطه‭ ‬تولید‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬نمایش‭ ‬گذاشته‌است‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬میان‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬فیلم‌های‭ ‬ترکش‌های‭ ‬صلح‭ ‬ساخته‭ ‬علی‭ ‬شاه‭ ‬حاتمی‭ ‬و‭ ‬قله‭ ‬دنیا‭ ‬ساخته‭ ‬عزیر‭ ‬الله‭ ‬حمید‭ ‬نژاد‭ ‬اشاره‭ ‬کرد‭. ‬ترکش‌های‭ ‬صلح‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬جشنواره‭ ‬بین‭ ‬المللی‭ ‬فیلم‭ ‬کودکان‭ ‬و‭ ‬نوجوانان‭ ‬جوایز‭ ‬زیادی‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬آورده،‭ ‬درباره‭ ‬آدم‌هایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬پایان‭ ‬جنگ‭ ‬در‭ ‬مناطقی‭ ‬که‭ ‬هنوز‭ ‬آثار‭ ‬جنگ‭ ‬روی‭ ‬آن‭ ‬خودنمایی‭ ‬می‌کند،‭ ‬از‭ ‬راه‭ ‬فروش‭ ‬ضایعات‭ ‬جنگ‭ ‬همچون‭: ‬اسلحه‌های‭ ‬فرسوده‭ ‬و‭ ‬تانک‌های‭ ‬اسقاطی‭ ‬امرار‭ ‬معاش‭ ‬می‌کنند‭. ‬

شاه‭ ‬حاتمی‭ ‬از‭ ‬میان‭ ‬آن‌ها،‭ ‬دو‭ ‬پسر‭ ‬نوجوان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬قهرمان‭ ‬فیلم‭ ‬برگزیده‭ ‬و‭ ‬تماشاگران‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬طول‭ ‬فیلم‭ ‬با‭ ‬آن‌ها‭ ‬همراه‭ ‬می‌کند‭. ‬ترکش‌های‭ ‬صلح‭ ‬را‭ ‬می‌توان‭ ‬در‭ ‬رده‭ ‬فیلم‌های‭ ‬ضدجنگ‭ ‬قرار‭ ‬داد‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬متن‭ ‬آن‭ ‬نوجوان‌هایی‭ ‬قرار‭ ‬دارند‭ ‬که‭ ‬خاطره‌ای‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬تحمیلی‭ ‬هشت‭ ‬ساله‭ ‬نداشته‭ ‬اما‭ ‬برای‭ ‬گذران‭ ‬زندگی‭ ‬ناچار‭ ‬به‭ ‬مواجهه‭ ‬هر‭ ‬روزه‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬هستند‭. ‬قله‭ ‬دنیا‭ ‬درست‭ ‬برخلاف‭ ‬ترکش‌های‭ ‬صلح،‭ ‬فیلمی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬داستان‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬جنگ‭ ‬می‌گذرد‭ ‬و‭ ‬قهرمان‌های‭ ‬آن‭ ‬دو‭ ‬نوجوان‭ ‬به‭ ‬نام‌های‭ ‬علی‭ ‬و‭ ‬حمید‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬می‌خواهند‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬طریقی‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬جبهه‌های‭ ‬جنگ‭ ‬برسانند‭. ‬کل‭ ‬فیلم‭ ‬هم‭ ‬حول‭ ‬همین‭ ‬تلاش‭ ‬می‌گذرد‭ ‬که‭ ‬روایت‭ ‬ساده‭ ‬و‭ ‬سرراستی‭ ‬دارد‭.  ‬حمیدنژاد‭ ‬در‭ ‬قله‭ ‬دنیا‭ ‬تلاش‭ ‬کرده‭ ‬تا‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬آنچه‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬جنگ‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬میان‭ ‬نوجوان‌ها‭ ‬دیده‭ ‬را‭ ‬بازسازی‭ ‬کند‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬امر‭ ‬هم‭ ‬موفق‭ ‬بوده‌است‭. ‬

 

داستان‭ ‬شخصیت‌های‭ ‬واقعی

 

ساخت‭ ‬فیلم‭ ‬سینمایی‭ ‬جنگی‭ ‬براساس‭ ‬شخصیت‌های‭ ‬نظامی‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬عملیات‌های‭ ‬مهم،‭ ‬اتفاق‭ ‬تازه‌ای‭ ‬نبوده‭ ‬و‭ ‬فیلم‌های‭ ‬زیادی‭ ‬از‭ ‬سینمای‭ ‬جهان‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬اساس‭ ‬شکل‭ ‬گرفته‌اند‭. ‬در‭ ‬سینمای‭ ‬ایران‭ ‬هم‭ ‬نمونه‌هایی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬رابطه‭ ‬یافت‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬خلبان‭ ‬به‭ ‬کارگردانی‭ ‬جمال‭ ‬شورجه‭ ‬است‭. ‬فیلمی‭ ‬درباره‭ ‬خلبان‭ ‬شهید‭ ‬سرهنگ‭ ‬عباس‭ ‬دوران‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬زبده‭ ‬ترین‭ ‬خلبان‌های‭ ‬هوانیروز‭ ‬در‭ ‬عملیات‌های‭ ‬مهم‭ ‬نظامی‭ ‬شرکت‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬آخرین‭ ‬پرواز‭ ‬خود‭ ‬روی‭ ‬آسمان‭ ‬بغداد،‭ ‬حماسه‌ای‭ ‬خلق‭ ‬کرده‌است‭.‬

‭ ‬شورجه‭ ‬در‭ ‬ابتدا‭ ‬مخاطب‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬دوران‭ ‬آشنا‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬سپس‭ ‬قصه‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬وارد‭ ‬روزهای‭ ‬آغازین‭ ‬جنگ‭ ‬و‭ ‬پروازهای‭ ‬متعدد‭ ‬شهید‭ ‬دوران‭ ‬می‌کند‭. ‬پرده‭ ‬پایانی‭ ‬فیلم‭ ‬نقطه‭ ‬اوج‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬حساب‭ ‬می‌آید‭ ‬که‭ ‬طی‭ ‬آن‭ ‬خلبان‭ ‬دوران‭ ‬همراه‭ ‬چند‭ ‬خلبان‭ ‬دیگر‭ ‬برای‭ ‬ناامن‭ ‬نشان‭ ‬دادن‭ ‬آسمان‭ ‬بغداد‭ ‬که‭ ‬میزبان‭ ‬اجلاس‭ ‬سران‭ ‬کشورهای‭ ‬غیرمتعهد‭ ‬است،‭ ‬از‭ ‬حریم‭ ‬هوایی‭ ‬این‭ ‬شهر‭ ‬عبور‭ ‬می‌کنند‭. ‬کوبیدن‭ ‬هواپیمای‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬سقوط‭ ‬به‭ ‬ساختمان‭ ‬هتل‭ ‬الرشید‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬عباس‭ ‬دوران‭ ‬می‌توانسته‭ ‬از‭ ‬هواپیما‭ ‬به‭ ‬بیرون‭ ‬بپرد،‭ ‬مهمترین‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬عین‭ ‬حال‭ ‬تاثیرگذارترین‭ ‬لحظه‭ ‬فیلم‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مخاطب‭ ‬را‭ ‬کاملا‭ ‬تحت‭ ‬تاثیر‭ ‬قرار‭ ‬می‌دهد‭. ‬شورجه‭ ‬در‭ ‬ترسیم‭ ‬ابعاد‭ ‬مختلف‭ ‬شخصیت‭ ‬دوران‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬زمان‭ ‬محدود‭ ‬فیلم‭ ‬موفق‭ ‬عمل‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬علی‭ ‬دهکردی‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬میمیک‭ ‬چهره‌اش‭ ‬انتخاب‭ ‬مناسبی‭ ‬برای‭ ‬ایفای‭ ‬این‭ ‬نقش‭ ‬بوده‌است

بیشتر بخوانید

  • نمایه دیدارهای دیپلماتیک امام خمینی(ره) در بازه زمانی شروع انقلاب اسلامی تا آغاز جنگ تحمیلی دیدارهایی برای تبیین پارادایم جهانی انقلاب اسلامی

    نمایه دیدارهای دیپلماتیک امام خمینی(ره) در بازه زمانی شروع انقلاب اسلامی تا آغاز جنگ تحمیلی دیدارهایی برای تبیین پارادایم جهانی انقلاب اسلامی

    از مولف ههای مهم پارادایم انقاب اسامی، اصول سیاست خارجی جمهوری اسامی ایران است که پلتفرم آن براساس دیدگا ههای بلند عمار کبیر انقلاب اسامی امام خمینی)ره( تنظیم و اجرا شده است. بررسی دیدارها و ملاقات های متعدد امام)ره( در حد فاصل پیروزی انقاب اسامی تا شروع جنگ تحمیلی به عنوان یک قطعه مهم از شک لگیری نظام اسامی ب هخوبی نشان دهنده ی مدیریت حساب شده و هدفگذاری شده از سوی امام خمینی)ره( است.

  • آیت الله شبستری در گفتگو با ماهنامه سرو: خط واقعی امام(ره) در حال حاضر خط رهبری است

    آیت الله شبستری در گفتگو با ماهنامه سرو: خط واقعی امام(ره) در حال حاضر خط رهبری است

    آی تالله محسن مجتهد شبستری سوم خرداد سال ۱۳۷۴ پس از مرحوم ملکوتی، به عنوان چهارمین امام جمعه تبریز منصوب شد و به مدت ۲۲ سال این سمت را عهد هدار بود. وی ه ما کنون عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز و از اعضای شاخص این تشکل روحانی باسابقه شناخته م یشود؛ آی تالله شبستری از نخستین دوره آغاز به کار مجلس خبرگان رهبری به عضویت این نهاد مهم و تاثیرگذار در انقلاب درآمد و پس از پایان مسئولیت در استان آذربایجان شرقی با حکم مقام معظم رهبری به عنوان عضو جدید مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب و درحال حاضر مسئولیت

  • بازخوانی معنویت دفاع مقدس؛ نیاز جامعه امروز

    بازخوانی معنویت دفاع مقدس؛ نیاز جامعه امروز

    بازخوانی معنویت دفاع مقدس؛ نیاز جامعه امروز دفاع مقدس گنجینه‌ای از معنویت، از خودگذشتگی و ایثار است. دوران دفاع مقدس اوج معنویت را در جامعه ایران به نمایش گذاشت و یک تفسیر معنوی از زندگی را به بشریت ارائه داد.

  • گپی کوتاه با کارتونیستی که «عدالت» را «سیاه و سفید» می‌کشد؛ در انتظارِ اتفاقِ جدید

    گپی کوتاه با کارتونیستی که «عدالت» را «سیاه و سفید» می‌کشد؛ در انتظارِ اتفاقِ جدید

    «مازیار بیژنی»؛ اگرنه خودش و نامش، لااقل کارتون‌های عدالت‌خواهانه‌اش، با آن دو کودکی که همیشه به ماجرا زُل زده‌اند بسیار شناخته شده‌ است. او از جمله کسانی است که سال‌ها پیش نقبی به امروز زد و اشرافیت و شکل‌گیری جامعه‌ی طبقاتی را هشدار داد.

نظرات بینندگان

نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، موارد مغایر با آموزه‌های دین مبین اسلام باشد منتشر نخواهد شد.

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.