سه شنبه 13 آذر 1397 09:40

«منظر جهاد» تکرار رمـز پیــروزی ملت افغانستــان

افغانستان

نه دامنه کوه‌های شمالی هرات برای «موزه جهاد مردم افغانستان» اتفاقی انتخاب شده است و نه نقوش دل‌پذیر آن؛ این دو، تحریر هنر و جان‌فشانی ساکنان این دیار نقشی ماندگار دارند تا وقایع فراموش ناشدنی بخشی از تاریخ معاصر این کشور را به مردم نشان دهند. «منظر جهاد» تنها عکس‌های شهدا و سیر در هنر نیست؛ بلکه باور یک انقلاب است؛ منظری که به یقین نماد واقعی جهاد برحق ملت افغانستان است.

 نجمه رجب 

نه دامنه کوه‌های شمالی هرات برای «موزه جهاد مردم افغانستان» اتفاقی انتخاب شده است و نه نقوش دل‌پذیر آن؛ این دو، تحریر هنر و جان‌فشانی ساکنان این دیار نقشی ماندگار دارند تا وقایع فراموش ناشدنی بخشی از تاریخ معاصر این کشور را به مردم نشان دهند. «منظر جهاد» تنها عکس‌های شهدا و سیر در هنر نیست؛ بلکه باور یک انقلاب است؛ منظری که به یقین نماد واقعی جهاد برحق ملت افغانستان است.
ششم دی ماه سال 1358 شمسی ارتش 130 هزار نفری شوروی سابق با تجهیزات پیشرفته زمینی و هوایی به افغانستان هجوم برد. روس‌ها پس از 9 سال کشتار مردم افغانستان بالاخره در زمستان سال 1367 پس از، از دست دادن هزاران سرباز مجبور به خروج از این کشور شدند. تجاوز شوروی به خاک افغانستان علاوه بر تخریب شدید زیرساخت‌ها، جان بیش از یک میلیون افغانستانی را گرفت. موجب معلولیت صد‌ها هزار تن شد. و بیش از یک میلیون خانواده را آورده کرد.
در میان جنگ‌هایی که این کشور با آن درگیر بوده، شاید تجاوز شوری سابق به خاک افغانستان علی رغم تمام تلخ‌کامی‌ها، تجربه‌ای شیرین برای این مردم است؛ چراکه حضور روس‌ها در افغانستان موجب شکل‌گیری جبهه‌های مقاومت مردمی علیه ارتش سرخ شوروی شد و در نهایت شکست ابر قدرت شرقی شد.
بر همین اساس است که موزه جهاد ملت افغانستان با تمرکز بر مقاومت و پیروزی مردم مسلمان این کشور بر قوای نظامی شوروی سابق تاسیس شد؛ تا علاوه بر آشنایی ملت با مجاهدان و قهرمانان کشورشان، روحیه وحدت‌طلبی و رشادت را در نسل آینده تقویت کند. ساخت منظر جهاد با حمایت مالی اسماعیل خان، رهبر سابق مجاهدین و سید عبدالواحد قتلی، یکی از فرماندهان وی در مساحتی به وسعت 20 هزار متر مربع آغاز شد و در سال 1386 درهای آن بر روی مردم برای بازدید گشوده شد.محوطه بیرونی منظر جهاد با طبیعتی سبز و خرم، دیدگان را نوازش می‌دهد. چند قدم آن‌سوتر به یک‌باره تاریخ روایت می‌شود؛ با لاشه‌های بر جامانده از هواپیماها، ادوات جنگی، توپ و تانک دشمن. 
نمای بیرونی (باغ) منظرجهاد دارای شش قطعه است؛ نخست، استخری به وسعت 200 متر مربع که محلی برای قایق‌رانی و تفریح بازیدکنندگان است. قطعه دوم، دو حوضچه که تندیس «سرباز وطن» در آن نصب شده است. قطعه سوم، نماد منظر جهاد است؛ نمادی متشکل از کاشی‌های مزین به آیه‌های قرآن کریم و اشعار. همچنین در این بنا 700 قطعه سنگ مرمر به کار رفته است که در هر سنگ زندگی‌نامه کوتاهی از سه شخصیت مجاهد افغانستانی درج شده است. در سمت راست وچپ این قطعه ادوات نظامی اشغالگران علیه مردم افغانستان از جمله هلیكوپترهای جنگی ارتش شوروی دیده می‌شود. همچنین دو توپی که از زمان انگلیسی‌ها توسط مجاهدان به غنیمت گرفته شد نیز به نمایش گذاشته شده است. 
قطعه چهارم، ورودی موزه جهاد ملت افغانستان است كه در ابتدای آن یادبود آزادی شهر هرات در تاریخ  29 حمل (فروردین) 1371 نصب شده است. دو قطعه آخر نیز برای تفریح بازدیدکنندگان طراحی شده است.
در میان این باغ، ساختمان مدور و گنبدی‌شکل موزه با الهام از معماری اسلامی عصر تیموریان در 500 متر مربع مساحت و در دو طبقه ساخته شده است.
ساختمان موزه شامل چهار تالار می‌شود؛ بخش نخست مربوط به شرح وقایع جهاد و نگاهی گذرا به تسلیحات نظامی است که از قشون سرخ شوروی سابق به غنیمت گرفته شده است. در واقع روایتی است از جهاد ملت بی‌دفاع افغانستان در مقابل ارتش تا دندان مسلح ابر قدرت شرق. در کل حدود 500 نوع سلاح سبک و سنگین و مهمات در این موزه در معرض دید عموم قرار گرفته است. در این تالار علاوه بر نمایش عکس‌های آثار تاریخی ولایت هرات مانند مسجد جامع بزرگ هرات و آرامگاه خواجه عبدالله انصاری، تندیس ملیت‌ها و اقوام ساکن در افغانستان مانند تاجیك، ازبك، هزاره، پشتون، بلوچ و ترکمن را با هدف نشان دادن اتحاد و یک پارچگی مردم افغانستان در آزادی این کشور قابل مشاهده است.
در تالار دوم (که در واقع دهلیزی طولانی است)،50 عکس بزرگ از  فرماندهان شهید و رهبران مبارز افغانستان به نمایش درآمده است و در انتهای آن تابلوی نقاشی 360 درجه‌ای از پیروزی مجاهدان در شهر هرات نصب شده است.
تالار سوم که به هشت بخش تقسیم می‌شود قسمتی از تاریخ جهاد و مبارزه مردم افغانستان علیه دشمنان را حکایت می‌کند. این خاطرات که در قالب ماکت و نقاشی دیواری در معرض دید عموم است شامل؛ شورای غور و ساغر، شکنجه مبارزان توسط سازمان استخبارات،  قیام بزرگ 24 حوت(اسفند) 1357 مردم قندهار، قیام 24 حوت 1357 مردم هرات، تجاوز ارتش سرخ شوروی به افغانستان، آغاز مقاوت ملت افغانستان در مقابل متجاوزان، شکست و خروج قوای نظامی روس از افغانستان، جنگ زندجان و مقاومت ده ماهه مجاهدین، پیروزی مجاهدان و آزادسازی شهر هرات است. بازدید از این بخش همراه با صدای پیش‌زمینه‌ از شلیک‌، انفجار بمب و فریاد مردم است که حس واقعی بودن جنگ را به بازدیدکنندگان القا می‌کند. در تالار آخر این موزه، تصاویری از مجاهدان و شهدای افغانستان، اسناد و لوازم شخصی شهدا، فیلم‌های مستند حماسی، کتاب‌ها و رساله‌های مربوط به جهاد و مقاومت گردآوری شده است. 
برخی از مجاهدین جوان که عکس‌شان بر دیوار موزه نصب است هم اکنون در موزه در حال کار هستند؛ در واقع کسانی که درگیر ساخت این موزه بودند لحظه به لحظه جنگ را لمس کرده‌اند. البته نه فقط مردم این دیار بلکه دشمن سابق هم در این موزه نقش دارد؛ در واقع یکی از سربازان سابق ارتش سرخ شوروی، بعد اسارات به دست مجاهدان افغانستانی و ناامیدی از دولت شوروی برای مبادله اسرا تصمیم می‌گیرد، دین خود را تغییر دهد و با یکی از دختران افغان ازدواج کند. او اکنون یکی از نگهبانان بخشی از موزه جنگی است که تجاوزگری، کشتار و شکست کشور متبوعش را روایت می‌کند!
منظر جهاد که زیر نظر هنرمند مرحوم استاد نصرالله سروری و پس از بازدید وی از موزه جنگی مسکو و مطابق با موزه‌های مدرن جهان طراحی شده است، یکی از عمارت‌های زیبا و هنری افغانستان نیز محسوب می‌شود؛ در این باغ موزه از هنرهای نقاشی، خطاطی، نگارگری، تذهیب، تندیس سازی و معماری اسلامی استفاده شده است.ماکت‌های این موزه توسط هنرمند شهیر افغانستان، استاد سیف‌الدین کاکر طراحی و ساخته شده است. ساخت ماکت‌های منظر جهاد از سال 1385 آغاز و در سال 1389 تکمیل شد. ساخت 90 تندیس از مجاهدان و شهدای این کشور نیز اثری از استاد ارباب زاده است.
برای دیواره‌های داخلی ساختمان منظر جهاد از هنر نقاشی بهره گرفته شده است؛ در این زمینه هنرمندان صاحب سبکی مانند استاد سروری در بازآفرینی صحنه‌های جنگ زندجان و خروج شوروی از افغانستان و استاد محمد توفیق رحمانی در خلق صحنه‌های قیام 24 حوت هرات، اعدام مبارزین، تجاوز قشون روس، و پیروزی مجاهدین نقش‌آفرینی کرده‌اند. همچنین کاشی‌کاری‌های این ساختمان توسط استاد نجف ساخته و نصب شده است.
خطاطی کتیبه‌ها نیز اثر استاد جلیل احمد تواناست. برخی معتقدند که مردم افغانستان دردهای جنگ را در «دل» خود حمل می‌کنند و مجبور نیستند برای آگاهی از پیامدهای ناشی از جنگ به موزه بروند؛ چراکه این کشور در طول 99 سال استقلال همیشه یا درگیر جنگ‌های داخلی بوده یا در حال جنگ با ارتش‌های خارجی متجاوز. برخلاف این اعتقاد، زمانی که دشمنان با ایجاد تفرقه میان اقوام درصدد نابودی یک کشور است، یادآوری تکرار رمز پیروزی ملت افغانستان می‌تواند بزرگ‌ترین مقابله به این مکر دشمنان باشد؛ و چه چیز بهتر از ساخت موزه‌ای که «اتحاد» را تنها راه شکست ابرقدرت‌های متجاور به نسل‌های آینده معرفی می‌کند. محلی که امید به آینده را به جوانان افغانستانی نوید می‌دهد.

بیشتر بخوانید

  • بررسی سینمای دفاع مقدس در دهه‌ 70 اوج سینمای انسانی

    بررسی سینمای دفاع مقدس در دهه‌ 70 اوج سینمای انسانی

    سینمای دفاع مقدس قدمتی سی و هفت ساله داشته و بخش مهمی از تولیدات سینمای ایران را در تمامی این سال‌ها به خود اختصاص داده است. سینمایی که مردم ایران با پوست و گوشت و استخوان خود آن را لمس کرده و خاطرات زیادی از آن دارند. آن‌چه می‌آید گزارشی است در ادامه شماره‌های قبلی «سرو» که پس از پرداختن به شکل‌گیری و تطور این سینما در دهه 60 و نیمه اول دهه 70 حالا به سراغ نیمه‌ی دوم دهه هفتاد رفته که از قضا سال‌های بسیار مهم، همراه با فیلم‌هایی جریان‌ساز همچون آژانس شیشه‌ای و قارچ سمی است.

  • بررسی روند کلی جشنواره مقاومت از بدو تأسیس تاکنون؛ فیلم بعلاوه مقاومت

    بررسی روند کلی جشنواره مقاومت از بدو تأسیس تاکنون؛ فیلم بعلاوه مقاومت

    جشنواره بین المللی فیلم مقاومت قبا به نام جشنواره فیلم دفاع مقدس به صورت هفته فیلم در محوطه پارك دانشجو و تئاتر شهر تهران برگزار می گردید. 31 شهریورماه سال 1362 زمانی که کشور درگیر جنگ با رژیم بعث عراق بود و شرایط سختی از لحاظ نیروی انسانی و منابع مالی بر کشور حاکم بود، حسین وخشوری چراغ این جشنواره را روشن کرد و به عنوان اولین دبیر جشنواره لقب گرفت.

  • تازه های نشر انتشارات موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس

    تازه های نشر انتشارات موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس

    تازه های نشر انتشارات موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس

  • کتاب های صوتی، متفاوت از کتاب چاپی گاهی باید با گوش خواند و با چشم شنید

    کتاب های صوتی، متفاوت از کتاب چاپی گاهی باید با گوش خواند و با چشم شنید

    زمانی بود که پیامبر به یاران خود فرمودند کتاب خدا را با صوت زیبا بخوانید تا همگان بشنوند، به این ترتیب شنیدن این کتاب برای همگان میسر شد، نابینا و بینا، با سواد و بی سواد، خردسال و بزرگسال و نهایتا پرمشغله و بیکار. در طول روز زمان های زیادی را داریم برای کارهایی که موازات هم انجام می شوند؛ در حال رانندگی یا کار با سیستم رایانه ای موسیقی گوش می دهیم، در حین انجام کارهای منزل به تلویزیون نظری داریم یا رادیو هم گوش می کنیم و کارهایی از این دست. حالا اما زمینه هایی فراهم شده که چیزهای دیگری را هم تج

نظرات بینندگان

نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، موارد مغایر با آموزه‌های دین مبین اسلام باشد منتشر نخواهد شد.

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.