پنجشنبه 13 دی 1397 14:11

درباره‌ی کتابی که فارغ از مخاطب به اندیشه‌ای نو می‌پردازد

کتاب مراقبه های عاشورایی

کتاب‌هایی هستند که چیزهایی را از آدم می‌گیرند؛ باوری را که صحیح یا خطا محرّک بوده، انگیزه‌ای را که می‌توانست به رشد بیانجامد و یا ادراکی را که برای روبه‌رویی با تردیدها و تشکیک‌ها یاری‌گر است. این کتاب‌ها اگر قوی نوشته شوند ویران‌گرترند. کتاب‌هایی هستند که چیزهایی به آدم نمی‌دهند. شاید تنها مروری باشند بر دانسته‌ها و شاید هم اصلاً به کم و زیاد شدن‌مان کاری نداشته باشند، وقتی می‌گیرند تا خوانده شوند.

امیر حیدری

کتاب‌هایی هستند که چیزهایی را از آدم می‌گیرند؛ باوری را که صحیح یا خطا محرّک بوده، انگیزه‌ای را که می‌توانست به رشد بیانجامد و یا ادراکی را که برای روبه‌رویی با تردیدها و تشکیک‌ها یاری‌گر است. این کتاب‌ها اگر قوی نوشته شوند ویران‌گرترند. 
کتاب‌هایی هستند که چیزهایی به آدم نمی‌دهند. شاید تنها مروری باشند بر دانسته‌ها و شاید هم اصلاً به کم و زیاد شدن‌مان کاری نداشته باشند، وقتی می‌گیرند تا خوانده شوند.
کتاب‌هایی دیگر اما مفاهیم، گزاره‌ها، تعریف‌ها، داده‌ها، اطلاعات و تجربه‌ها و تحلیل‌های نو به خواننده می‌آموزند و البته همه‌ی این‌ها بسته به مخاطب می‌تواند متغیر باشد. 
اما بعد... بعضی کُتُب هستند که فارغ از مخاطب به همه اندیشه‌ای نو می‌آموزند، نه مفهوم یا تعریف یا تجربه یا تحلیل یا دانسته‌ای نو، بل مبنایی برای طرح‌ریزی تفکر و حرکت و شناخت و عمل و «افقی» نو و بدیع. و قلیلٌ من الآخرین ... و چه‌قدر کم‌اند این دسته‌ی چهارم. بی اغراق «مراقبه‌های عاشورایی» جزوِ از این دست کتاب‌ها است. تغییر افق نگاه و دریافت مبنایی بدیع از حادثه‌ای که هزاروچهارصد و چند سال از آن می‌گذرد و بسیاری از علما و متفکران شیعه و غیر، هرکدام به ذائقه و دریافتی، تلاش‌هایی در زمینه‌ی بازنمایی و تحلیل آن داشته‌اند.
مراقبه‌ها به نوعی جامعیّت هرآن‌چه تا به حال درباره‌ی واقعه‌ی عاشورا گفته‌اند را دارد و در نهایت با افقی بالاتر به تحلیل عاشورا می‌پردازد، تماشایی که برآمده از تفقه شاهدانه‌ای است که مرحوم علامه حسینی(ره) در باب ولایت الهیه و شئون آن داشته‌. 
گرچه کتاب مشمل بر دو گفتار از مرحوم سید منیرالدین حسینی(ره) و نُه گفتار از حجه الاسلام سید محمد مهدی میرباقری است و احتمالاً هر کدام از گفتارها در مجلس و موضعی خاص بیان شده است، ولیکن انسجام و ارتباط و سیری که خواننده طی می‌کند بی‌پرده نمایان است. از «مبانی و مبادی عاشوراشناسی» که به زمینه‌های کاملاً تئوریکِ تحقیقاتِ میدانی درباره‌ی این واقعه می‌پردازد، تا رسیدن به «جایگاه مداحان در آستان حسینی» که بحثی کاملاً عینی و کاربردی است و از ملزومات امروزمان. همه‌ی مباحث با نظر به این مبناست که عاشورا، کانونی ترین عبادت تاریخ است که توسط سیدالشهدا(علیه السلام) انجام شده و همه‌ی عوالم هستی و مخلوقات و موجودات در مراتب فردیّت، جمعیّت و تاریخ، با توجه به نسبتی که با این واقعه برقرار می‌کنند، سیر خواهند کرد. این افقِ بلند که نگاهی است مستند به متنِ روایات و ادعیه، از فلسفه‌ی خلقت تا نظامِ مناسبات و روابطِ اجتماعی و کنترل و مدیریتِ عینیّت، تا سلوک فرد و جامعه و تاریخ به سمتِ ولی الله الاعظم(عج) را در بر خواهد گرفت و کریمه‌ی «تبیان لکل شئ» را تفسیری به جا خواهد بود. در جایی مرحوم حسینی علتِ شمشیر‌زدن امیرالمومنین(علیه السلام) و سیدالشهدا(علیه السلام) را تسلّط ارزش‌ها بر تاریخ و به نوعی هدایت همه‌ی تاریخ به منزلِ مقصود خود که همان عبودیّتِ حداکثری تحت ولایت معصومین علیهم السلام است دانسته‌اند، نه صرفاً اصلاح ساختارهای سیاسی دوران خود.
 تحلیلی که خیلی مورد علاقه‌ی تاریخ نگارانِ عاشوراست، آن‌ها که همه‌ی همّشان پرداختِ عقلانی عاشوراست و اُسِّ این عقلانیت را بی توجهیِ به آگاهی سیدالشهدا(علیه السلام) از روضه‌های خود و اهل‌بیتشان می‌دانند، در صورتی‌که مراقبه‌ها فهمِ عاشورا را در گروِ فهمِ اهدافی می‌داند که سیدالشهدا(علیه السلام) در این درگیریِ همه جانبه با جنودِ ابلیس داشته‌اند؛ «وفای عهدِ عبودیت بین ایشان و خدای متعال» و «روشن کردن چراغ هدایت در تاریخ» برای هدایت همه‌ی عوالم وجود و مخلوقات به غایتِ خلقت، که همان مقام معیّتِ با ولی الله است.
 در حقیقت «برای درک عاشورای هر ساله مراقبه‌های جدیدی لازم است و عبور از این مراحل فقط با دمیدن روحِ جدید عاشورا در جامعه‌ی شیعه اتفاق می‌افتد» چرا که عاشورای هر ساله ظرفِ صلواتِ خاصّه‌ای است از جانب خداوندِ متعال به اباعبدالله(علیه السلام).
با این افقِ نو و محرّک و سازنده؛ حادثه‌ای که هرساله مثلِ یک نوستالژیِ تراژیک می‌آید و شوری می‌اندازد و اشکی می‌گیرد و می‌رود، یک محور و مبدا می‌شود که ریشه در قالو بلای ازل دارد و عالم و آدم قرار است گردِ مشکاتِ وقوعِ آن سالک شوند. بعد از این است که «مراقبه‌های عاشورایی» و سلوک در مقامِ معیّت و همراهی با اباعبدالله(علیه السلام) با یاد و ذکر و روضه‌های شهدا معنا و هویت پیدا می‌کند و شمّه‌ای از «لابکین بدل الدموع دما» نمایان می‌شود. که این اشک و ناله‌های ناحیّه‌ی مقدسه در اصل نوحه‌های آدم است در فراغ بهشت. آدمی که شاءنیت آن تنها در بطنِ سلاله‌ی اهل بیت نبوت (علیهم السلام) است و بهشتی که رشحاتِ عبودیت حداکثری معصومین(علیهم السلام) است و ...
عنقا شکار کس نشود دام بازگیر
كانجا هميشه باد به دست است دام را
 

بیشتر بخوانید

  • ذهنِ بیدار

    ذهنِ بیدار

    شاید پّربی‌راه نباشد اگر بگوییم خود آمریکایی‌ها دست کم از نیمه دوم قرن بیستم ...

  • درباره‌ یک چریک گمنام

    درباره‌ یک چریک گمنام

    دهه چهل و پنجاه تاریخ معاصر ایران پر است از ترورهای سیاسی، قیام مسلحانه و عملیات چریکی. ترور انقلابی ...

  • طرز شاعران و تراز جهانی شعر انقلاب

    طرز شاعران و تراز جهانی شعر انقلاب

    عدد چهل در فرهنگ اسلامی و ایرانی دارای تقدس است چرا که نشانی از کمال است.انقلاب اسلامی ایران در ایستگاه چهلم آن چنان جریان فکری و فرهنگی را در سپهر بین المللی ایجاد کرده است که بارقه های آن معنویت و باورهای ستوده فرهنگی و اجتماعی ایجاد کرده است.بی‌تردید عظمت انقلاب اسلامی و دفاع مقدس تنها با زبان هنر و ادبیات می تواند به جهانیان معرفی شود. اما سوال مهمی که وجود دارد این است که جایگاه هنر از پس چهل سال حماسه و ایثار کجاست؟

  • نمایش دستاوردهای دفاع مقدس در دیار لشگر 41 ثارالله

    نمایش دستاوردهای دفاع مقدس در دیار لشگر 41 ثارالله

    موزه‌ای در دیار کویر که راوی رشادت‌های هشت ساله‌ لشگرآفتاب است. باغ موزه دفاع مقدس کرمان از جمله قدیمی‌ترین و بزرگترین باغ موزه‌های دفاع مقدس کشور است که سازه‌اش با الهام از معماری سنتی کرمان و دریافته از اقلیم و سازه‌های آن به سرانجام رسیده است.کرمان مهد لشگر 41 ثاراله است

نظرات بینندگان

نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، موارد مغایر با آموزه‌های دین مبین اسلام باشد منتشر نخواهد شد.

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.