سه شنبه 02 بهمن 1397 23:20

سفر به موزه ای در بوسنی که جنگ را از نگاه کودکان روایت کرده است دوران کودکی در جنگ

موزه بوسنی

در سال 2010، یــــک جــــوان اهــــل ســــارایوو بــــه نــــام جاســــمینکنو 20۱0در ســــال هالیوویــــچ پــــی بــــرد که هــــر زمــــان بــــا دوســــتانش صحبــــت می کند، ۱۹۹5 تــــا ۱۹۹2موضــــوع گفتگــــو ناگزیــــر بــــه اتفاقاتــــی کــــه از ســــال در طــــول جنــــگ بوســــنی رخ داده اســــت، بازمی گــــردد. در آن ســــال ها بوســــنی قربانی جنگــــی ویرانگر شــــد و پایتختش ســــارایوو طولانی تریــــن محاصــــره تاریــــخ اروپــــا پــــس از جنــــگ جهانــــی دوم را تجربــــه کــ

*نریمان اورنگ

در سال 2010، یــــک جــــوان اهــــل ســــارایوو بــــه نــــام جاســــمینکنو 20۱0در ســــال هالیوویــــچ  پــــی بــــرد که هــــر زمــــان بــــا دوســــتانش صحبــــت می کند،  ۱۹۹5 تــــا ۱۹۹2موضــــوع گفتگــــو ناگزیــــر بــــه اتفاقاتــــی کــــه از ســــال در طــــول جنــــگ بوســــنی رخ داده اســــت، بازمی گــــردد. در آن ســــال ها بوســــنی قربانی جنگــــی ویرانگر شــــد و پایتختش ســــارایوو طولانی تریــــن محاصــــره تاریــــخ اروپــــا پــــس از جنــــگ جهانــــی دوم را تجربــــه کــــرد. بعــــد از بیســــت ســــال، نشــــانه های جنــــگ هنــــوز هــــم در همــــه جــــای بوســــنی وجــــود دارد؛ در اقتصــــاد ناخوشــــایند و سیاســــت های فلــــج شــــده اش، ســــوراخ های گلولــــه در ســــاختمان های قدیمی تــــر، مــــدارس تخریــــب شــــده و... زمانــــی کــــه جنــــگ بوســــنی آغــــاز شــــد جاســــمینکنو کودکــــی چهــــار ســــاله بــــود و ســــه ســــال از شــــادترین لحظــــات کودکــــی اش را بــــا تجربــــه جنگــــی غمبــــار گذرانــــد. جاســــمینکنو کــــه خــــود را «کــــودک جنــــگ» می نامــــد تصمیــــم گرفــــت تــــا بــــرای ســــوالی کــــه از ســــال های کودکــــی در ذهنــــش باقــــی مانــــده بــــود پاســــخی بیابــــد. او بــــه صــــورت آنلایــــن از هــــم ســــن و ســــالان بوســــنیایی خــــود ایــــن ســــوال را پرســــید : «کودکــــی شــــما در دوران جنــــگ چگونــــه  کاراکتــــر و کمتــــر پاســــخ ۱60 بــــود؟» و از آن هــــا خواســــت تــــا در خــــود را بــــرای او ارســــال کننــــد. بیــــش از یــــک هــــزار نفــــر بــــه ســــوال او پاســــخ دادنــــد او پاســــخ ها »  در ۱۹۹5-۱۹۹2را در کتــــاب «جنــــگ دوران کودکــــی؛ ســــارایوو  منتشــــر کــــرد؛ کتــــاب بعد هــــا بــــه زبان هــــای ژاپنــــی و 20۱3ســــال آلمانــــی ترجمه شــــد. زمانی کــــه خاطرات بــــرای هالیوویچ ارســــال
می شــــد، او متوجــــه شــــد کــــه بســــیاری از «کــــودکان جنــــگ» اشــــیاء خاصــــی دارنــــد کــــه بــــا خاطراتشــــان مرتبــــط اســــت و همیــــن الهــــام بخــــش ایــــده برپایــــی مــــوزه جنگــــی متفــــاوت بــــا همــــه موزه هــــای جنــــگ شــــد. مــــوزه ای کــــه از تجربیــــات کــــودکان جنــــگ از طریــــق اشــــیا ســــخن می گویــــد. هالیوویــــچ  می گویــــد: «داســــتان هایی کــــه مــــن از "کــــودکان جنــــگ" شــــنیدم  بــــه طــــرز چشــــم گیری دیــــدگاه مــــن را نســــبت بــــه جهــــان تغییــــر داد.» او تیــــم تحقیقاتــــی از جوانــــان هــــم ســــن و ســــال خــــود گــــرد  شــــی را جمــــع آوری  3000 توانســــت بیــــش از 20۱5آورد و تــــا ســــال  تاریــــخ شــــفاهی را ضبــــط کنــــد. اشــــیایی کــــه هرکــــدام  یــــک 60و داســــتان منحصــــر بــــه فــــرد را در مــــورد کــــودکان مبتــــلا بــــه خشــــونت جنــــگ می گویــــد. جاســــمینکنو هالیوویــــچ  و همکارانــــش اولیــــن نمایشــــگاه  20۱6موقــــت خــــود را از اشــــیاء کــــودکان دوران جنــــگ در مــــه در مــــوزه تاریخــــی بوســــنی و هرزگویــــن برگــــزار کردنــــد و بعــــد از نمایشــــگاه هایی در شــــهرهای زنجیــــکا و ویســــکو برپــــا کردنــــد.  توانســــتند بــــا کمــــک اندکــــی از 20۱7تــــا ایــــن کــــه در ژانویــــه مقامــــات محلــــی و کمک هــــای بین المللــــی مــــوزه دائمــــی «دوران کودکــــی در جنــــگ» را در خیابــــان لاواویــــا در ســــارایوو افتتــــاح کننــــد. هالیوویــــچ می گویــــد: «ایــــن مــــوزه یــــک چهــــارم زندگــــی مــــن اســــت. ایــــن مهم تریــــن کاری اســــت کــــه در زندگــــی ام انجــــام داده ام کــــه همچنــــان باقــــی خواهــــد مانــــد. مــــن فکــــر می کنــــم ایــــن تجربــــه بخــــش مهمــــی از هویــــت یــــک نســــل اســــت.
فــــارغ  از ایــــن کــــه در آن دروان چــــه رنجــــی کشــــیده اید یــــا چــــه ســــن و ســــالی داشــــته اید یــــا بعدهــــا در زندگــــی موفــــق شــــدید یــــا نــــه، جنــــگ بخشــــی از تجربــــه زندگــــی شــــما را شــــکل داده اســــت. دلایــــل متعــــددی وجــــود داشــــت کــــه مــــن ایــــن پــــروژه را آغــــاز کــــردم. یکی از دلایل این بود که من شــــخصا بخشــــی از این نسل از کودکان جنــــگ در بوســــنی بــــودم و می خواســــتم نســــل مــــا نوعــــی شــــهادت بدهــــد. در بوســــنی، بســــیاری از کتاب هــــا، فیلم هــــا و پروژه هــــای زیــــادی در مــــورد جنــــگ از دیدگاه هــــای مختلــــف وجــــود دارد، امــــا هیــــچ کــــدام از منظــــر کــــودکان نبــــوده اســــت. بــــه همیــــن دلیــــل مــــن بــــا ایــــن پــــروژه چشــــم انــــداز دیگــــری را از جنــــگ گشــــودم.» این مــــوزه در حــــال حاضر در حال گســــترش اســــت تا داســــتان های کــــودکان درگیــــر در جنــــگ در سراســــر جهــــان، از جملــــه درگیری هــــای اخیــــر در ســــوریه و اوکرایــــن روایــــت کند.آمینــــا کــــروواچ، مدیــــر اجرایــــی مــــوزه کودکــــی در جنــــگ می گویــــد: «ایــــن تصــــور کــــه مــــا بعــــد از جنــــگ مــــوزه ای در بوســــنی داریــــم امیــــدواری بــــه کــــودکان ســــوریه اســــت کــــه جنــــگ در ســــوریه نیــــز پایــــان می یابــــد و آن هــــا می تواننــــد چیــــزی شــــبیه بــــه ایــــن مــــوزه را بســــازند.» ایــــن مــــوزه شــــامل روزنامه هــــا، اســــباب بازی ها، عکس هــــا، لبــــاس و اشــــیاء مختلــــف دیگــــری اســــت کــــه توســــط بازمانــــدگان جنــــگ اهــــدا و همــــه مــــوارد در کنــــار خاطــــرات فــــردی اهــــداء کننــــده ارائــــه شــــده اســــت. عــــلاوه بــــر بازدیــــد از اشــــیاء، بازدیدکننــــدگان می تواننــــد بــــه شــــهادت آنــــان گــــوش دهنــــد و قطعه هایــــی را از مصاحبه هــــای تاریــــخ شــــفاهی را بخواننــــد. ســــلما تانوویــــچ، مدیــــر تحقیــــق و جمــــع آوری مــــوزه  می گویــــد: b «ایــــن داســــتان های صمیمــــی در مــــورد تجربیــــات تهاجمــــی صحبــــت نمی کننــــد، بلکــــه انعطــــاف پذیــــری و قــــدرت کــــودکان بــــا وجــــود مواجهــــه بــــا شــــرایط ســــخت زندگــــی را نشــــان می دهــــد کــــه امــــروز آن هــــا را بــــه  اعضــــای کارآمــــد، موفــــق در جامعــــه تبدیل کرده اســــت.» شــــاید در نــــگاه اول آثــــار ایــــن مــــوزه کوچــــک و بــــی اهمیــــت باشــــد امــــا هــــر کــــدام نشــــان دهنــــده تجربــــه یــــک کــــودک اســــت. ایــــن داســــتان ها نــــه فقــــط از غــــم و انــــدوه، بلکــــه از شــــادی، غــــرور، نوستالژی و سایر احساسات است و فرصتی برای اشتراک گذاشتن داســــتان آدم هــــا بــــدون ســــلایق سیاســــی و بزرگتریــــن ویژگــــی مــــوزه «دوران کودکی در جنگ»  مســــتند شــــدن داســــتان و تجربه کســــانی اســــت که هیــــچ تاثیــــری در جنــــگ ندارنــــد و در طــــول جنــــگ مجبورند پیــــش از موعــــد بــــزرگ شــــوند و ایــــن یــــک واقعیــــت بــــرای کــــودکان در مناطــــق جنگــــی در سرتاســــر جهانــــی اســــت کــــه برابــــر آمــــار یونیســــف  کــــودک یکــــی در مناطــــق جنگــــی زندگــــی می کنــــد. ۹از هــــر
 ایــــن مــــوزه حــــاوی اشــــیاء مختلفــــی اســــت کــــه بــــا شــــیوه های متفاوتــــی در معمــــاری مــــدرن و پیچیــــده و بــــه همــــراه داســــتان های منحصربــــه فــــرد هــــر کــــدام بــــه نمایــــش گذاشــــته شــــده انــــد. آمینـــا کـــروواچ، مدیـــر اجرایـــی مـــوزه کودکـــی در جنـــگ می گویـــد: «یک روایت رســـمی در مورد جنگ وجـــود دارد که معمـــولا پذیرفته می شـــود و زمانی که چیـــزی فراتـــر از این روایت هـــا مـــی رود، می تواند چالـــش برانگیـــز باشـــد و ایـــن مـــوزه یـــک مـــوزه چالـــش برانگیـــز اســـت چـــرا کـــه روایتـــی متفـــاوت از جنـــگ ارائـــه می دهـــد». ورودی باریـــک موزه مانند زیر زمین هایی اســـت کـــه در آن بچه ها بـــرای در امـــان مانـــدن از آتـــش تـــک تیرانداز هـــا پنهـــان می شـــدند و خوانـــدن بـــا نـــور شـــمع در نمـــادی از مدرســـه ای کـــه نمی توانســـتند بـــه خاطـــر جنـــگ در آن حضـــور پیـــدا کنند.ایـــن گالـــری در شـــکلی مارپیـــچ مربـــع قـــرار دارد و ســـپس بـــه فضایـــی بزرگتـــر می رســـد بـــا آیتم هایـــی کـــه از ســـقف آویـــزان اســـت ماننـــد یـــک لبـــاس عجیـــب و غریـــب آبـــی روشـــن کـــه توســـط یـــک دختـــر ســـارایوویی پوشـــیده شـــده اســـت تـــا از تـــک تیراندازهـــا فـــرار کنـــد. واژه هـــا بـــر روی دیـــوار دیـــده می شـــوند تـــا بخشـــی از تجربیـــات کـــودکان در جنـــگ را نمایش دهنـــد. اشـــیاء بـــر روی پایه هـــای ســـفید بـــه همـــراه داســـتان های کوتاه شـــان بخـــش بعـــدی مـــوزه اســـت. کفش هــــای بالــــه دخترکــــی دیگــــر و یــــا کتــــاب ســــوخته ای کــــه توســــط یــــک جــــوان از خرابه هــــای کتاب خانــــه ملــــی بوســــنی بیــــرون کشــــیده شــــده اســــت. آلمــــا کــــه ایــــن کتــــاب را بــــه مــــوزه اهــــدا کــــرده اســــت می گویــــد: «مــــن نمی دانســــتم کــــه جنــــگ چــــه مــــدت طــــول می کشــــد و چــــه اتفاقــــی خواهــــد افتــــاد، امــــا بــــه نظــــرم نجــــات ایــــن کتــــاب بــــه نوعــــی صرفه جویــــی در کتــــاب بــــود.»در میــــان قطعــــات نمایــــش داده شــــده مجموعــــه ای از بســــته های کمک هــــای غذایــــی انســــان دوســــتانه ای اســــت کــــه توســــط یــــک کــــودک جمــــع آوری شــــده اســــت و هواپیمایــــی کــــه کــــودک چهــــار ســــاله ســــوری کــــه از دوســــالگی ســــوریه را بــــه همــــراه پــــدر و مــــادرش تــــرک کــــرده اســــت و یــــا عروســــک خرســــی کــــه  یــــک زن بــــه مــــوزه اهــــدا کــــرده اســــت و تنهــــا چیــــزی بــــوده اســــت کــــه پــــس از مــــرگ بــــرادر بزرگ تــــرش برایــــش ارزشــــمند بــــوده اســــت.  در ایــــن مــــوزه همــــه آیتم هــــا بــــه ســــادگی ارائــــه شــــده اند. داســــتان ها همــــان قــــدر کــــه خنــــده دار هســــتند غمگیــــن و کوتاه انــــد. داســــتان کودکانــــی کــــه بازمانـــــدگان جنــــــــــگند. «مــــــــــوزه دوران کودکــــی در  کــــودک جان باختــــه در 3500جنــــگ» یادبــــودی اســـــــــــــــت بــــرای جنــــگ بوســــنی و جایــــی بــــرای روایــــت داســــتان کــــودکان بازمانــــده ای کــــه کودکی شــــان را بــــا جنــــگ تجربــــه کرده انــــد.

بیشتر بخوانید

  • کتاب های صوتی، متفاوت از کتاب چاپی گاهی باید با گوش خواند و با چشم شنید

    کتاب های صوتی، متفاوت از کتاب چاپی گاهی باید با گوش خواند و با چشم شنید

    زمانی بود که پیامبر به یاران خود فرمودند کتاب خدا را با صوت زیبا بخوانید تا همگان بشنوند، به این ترتیب شنیدن این کتاب برای همگان میسر شد، نابینا و بینا، با سواد و بی سواد، خردسال و بزرگسال و نهایتا پرمشغله و بیکار. در طول روز زمان های زیادی را داریم برای کارهایی که موازات هم انجام می شوند؛ در حال رانندگی یا کار با سیستم رایانه ای موسیقی گوش می دهیم، در حین انجام کارهای منزل به تلویزیون نظری داریم یا رادیو هم گوش می کنیم و کارهایی از این دست. حالا اما زمینه هایی فراهم شده که چیزهای دیگری را هم تج

  • مـاهـــورا در هــور

    مـاهـــورا در هــور

    "انتهـای خیابـان سـرو" کانـون نقد فیلـم مـوزه انقـلاب اسـلامی و دفاع مقدس اسـت کـه هـر هفتـه یکشـنبه ها سـاعت 18 فیلم هایـی بـا مضامیـن انقـلاب و جنـگ را بـرای مخاطبـان پخـش می کنـد. «ماهـورا» فیلـم سـاخته ی حمیدزرگرنـژاد، همزمـان بـا اکـران عمومـی، در ایـن برنامـه نمایـش داده شـد و پـس از آن بـا حضـور منتقدیـن و چنـد تـن از عوامـل آن بـه بحـث گذاشـته شـد، آن چـه می آیـد بخش اول از خلاصـه ای اسـت از ایـن جلسـه.

  •  عکس‌های دیده نشده‌ای از جنگ تحمیلی از جبهه عراق

    عکس‌های دیده نشده‌ای از جنگ تحمیلی از جبهه عراق

    پس از آغاز جنگ تحمیلی در آخرین روزهای شهریورماه 1359 عکاسان و مستندسازان ایرانی و غیر ایرانی یگانه راویان مصور مقاومتی بودند که 8 سال به طول انجامید.

  • شعر دفاع مقدس در سپهر رسانه ای کشور

    شعر دفاع مقدس در سپهر رسانه ای کشور

    تهران-ایرنا- شعر دفاع مقدس به عنوان گونه ای هنری که به امر مقدس دفاع در حوزه سرزمینی و ایدئولوژیکی می پردازد، امروز از قالب کتاب فراتر رفته و پا به حوزه های رسانه ای جدید گذاشته است که این مساله نیاز به تحلیل دارد.

نظرات بینندگان

نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، موارد مغایر با آموزه‌های دین مبین اسلام باشد منتشر نخواهد شد.

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.