یکشنبه 30 دی 1397 18:41

نشانه شناسی در طراحی موزه ها

نشانه شناسی در طراحی موزه

یک تعریف مشترک فرهنگ می تواند بیان مجموعه ویژگی‌ها و شیوه زندگی و معیشت فردی و اجتماعی انسان‌ها باشد. همچنین، فرهنگ به معنای نگرش‌ها ، باورها، آداب و رسوم و سنت‌ها‌ی هر جامعه ای است. بحث از فرهنگ و شخصیت از جهتی تقسیم و تفکیکی نامربوط و طرح مسئله ای نادرست است. از طرفی می توان ادعا کرد که رفتار و وضع نفسانی اشخاص آیینه ای فرهنگ نماست و فرهنگی جدای از افرادی که آن را دارا هستند وجود ندارد. از سوی دیگر می توان گفت که شخصیت بر اثر جریان فرهنگی شدن به وجود می آید. مفهوم شخصیت لااقل تا حدی نماینده

یک‭ ‬تعریف‭ ‬مشترک‭ ‬فرهنگ‭ ‬می‭ ‬تواند‭ ‬بیان‭ ‬مجموعه‭ ‬ویژگی‌ها‭  ‬و‭ ‬شیوه‭ ‬زندگی‭ ‬و‭ ‬معیشت‭ ‬فردی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬انسان‌ها‭  ‬باشد‭. ‬همچنین،‭ ‬فرهنگ‭ ‬به‭ ‬معنای‭ ‬نگرش‌ها‭ ‬،‭ ‬باورها،‭ ‬آداب‭ ‬و‭ ‬رسوم‭ ‬و‭ ‬سنت‌ها‌ی‭ ‬هر‭ ‬جامعه‭ ‬ای‭ ‬است‭. ‬بحث‭ ‬از‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬شخصیت‭ ‬از‭ ‬جهتی‭ ‬تقسیم‭ ‬و‭ ‬تفکیکی‭ ‬نامربوط‭ ‬و‭ ‬طرح‭ ‬مسئله‭ ‬ای‭ ‬نادرست‭ ‬است‭. ‬از‭ ‬طرفی‭ ‬می‭ ‬توان‭ ‬ادعا‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬رفتار‭ ‬و‭ ‬وضع‭ ‬نفسانی‭ ‬اشخاص‭ ‬آیینه‭ ‬ای‭ ‬فرهنگ‭ ‬نماست‭ ‬و‭ ‬فرهنگی‭ ‬جدای‭ ‬از‭ ‬افرادی‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬دارا‭ ‬هستند‭ ‬وجود‭ ‬ندارد‭. ‬از‭ ‬سوی‭ ‬دیگر‭ ‬می‭ ‬توان‭ ‬گفت‭ ‬که‭ ‬شخصیت‭ ‬بر‭ ‬اثر‭ ‬جریان‭ ‬فرهنگی‭ ‬شدن‭ ‬به‭ ‬وجود‭ ‬می‭ ‬آید‭. ‬مفهوم‭ ‬شخصیت‭ ‬لااقل‭ ‬تا‭ ‬حدی‭ ‬نماینده‭ ‬جذب‭ ‬موارد‭ ‬عناصر‭ ‬فرهنگ‭ ‬موجود‭ ‬در‭ ‬محیط‭ ‬است‭. ‬ولی،‭ ‬بی‭ ‬گمان‭ ‬فرهنگ‭ ‬را‭ ‬باید‭ ‬مهم‭ ‬ترین‭ ‬و‭ ‬غنی‭ ‬ترین‭ ‬منبع‭ ‬هویت‭ ‬دانست‭. ‬افراد‭ ‬و‭ ‬گروه‌ها‭  ‬همواره‭ ‬با‭ ‬توسل‭ ‬به‭ ‬اجزا‭ ‬و‭ ‬عناصر‭ ‬فرهنگی‭ ‬گوناگون‭ ‬هویت‭ ‬می‭ ‬یابند؛‭ ‬زیرا‭ ‬این‭ ‬اجزا‭ ‬و‭ ‬عناصر‭ ‬توانایی‭ ‬چشم‭ ‬گیری‭ ‬در‭ ‬تأمین‭ ‬نیاز‭ ‬انسان‌ها‭  ‬به‭ ‬متمایز‭ ‬بودن‭ ‬و‭ ‬ادغام‭ ‬شدن‭ ‬در‭ ‬جمع‭ ‬دارند‭. ‬به‭ ‬بیان‭ ‬دیگر‭ ‬فرهنگ‭ ‬هم‭ ‬تفاوت‭ ‬آفرین‭ ‬است،‭ ‬هم‭ ‬انسجام‭ ‬بخش‭.‬

هایدگر‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬صورت‭ ‬و‭ ‬لحنی‭ ‬شاعرانه‭ ‬از‭ ‬راز‭ ‬می‭ ‬گوید؛‭ ‬چنان‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬به‭ ‬کارگیری‭ ‬غیرمعمول‭ ‬و‭ ‬شاعرانه‭ ‬کلمات،‭ ‬ورای‭ ‬استفاده‭ ‬روزمره،‭ ‬قصد‭ ‬دارد‭ ‬تا‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬نهایت‭ ‬رازها‭ ‬برساند‭. ‬آشکارا‭ ‬هایدگر‭ ‬بر‭ ‬آن‭ ‬است‭ ‬تا‭ ‬انسان‭ ‬مدرن‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬بازگشت‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬چه‭ ‬خود‭ ‬ویژگی‭ ‬طبیعی‭ ‬وجود‭ ‬انسان‭ ‬می‭ ‬خواند‭ ‬برانگیزد‭. ‬بنابراین‭ ‬منظری‭ ‬که‭ ‬ارمغانش‭ ‬این‭ ‬کیفیت‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬انسان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬کیفیت‭ ‬و‭ ‬قرار‭ ‬و‭ ‬آرامش‭ ‬حقیقی‭ ‬سوق‭ ‬دهد،‭ ‬همانا‭ ‬منظری‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬انسان‭ ‬بدان‭ ‬تعلق‭ ‬خاطر‭ ‬می‭ ‬یابد؛‭ ‬منظری‭ ‬برای‭ ‬مؤانست‭ ‬و‭ ‬ارضای‭ ‬خویشتن‭ ‬یابی‭ ‬و‭ ‬کسب‭ ‬هویت‭ ‬آدمی‭ ‬و‭ ‬بنابراین‭ ‬حس‭ ‬تعلق‭ ‬مکانی‭ ‬و‭ ‬این‌همانی‭ ‬فرد‭ ‬با‭ ‬منظر‭ ‬را‭ ‬شعله‌ور‭ ‬می‭ ‬سازد‭. ‬چنین‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬انسان‭ ‬خویش‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬بستر‭ ‬منظر‭ ‬و‭ ‬فضا‭ ‬باز‭ ‬می‭ ‬یابد‭ ‬و‭ ‬باز‭ ‬می‭ ‬پردازد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬مکانی‭ ‬تعلق‭ ‬خاطری‭ ‬ژرف‭ ‬می‭ ‬یابد‭ ‬و‭ ‬دل‭ ‬بسته‭ ‬می‭ ‬شود‭. ‬این‭ ‬تعلق‭ ‬تا‭ ‬بدان‭ ‬جا‭ ‬پیش‭ ‬می‭ ‬رود‭ ‬که‭ ‬گاه‭ ‬مخاطب‭ ‬منظر‭ ‬را‭ ‬اترجمه‭ ‬وجودی‭ ‬ب‭ ‬خود‭ ‬می‭ ‬پندارد‭. ‬

در‭ ‬تعامل‭ ‬با‭ ‬مجموعه‭ ‬ویژگی‌ها‭  ‬و‭ ‬شرایط‭ ‬فرهنگی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬محیطی،‭ ‬باورها‭ ‬و‭ ‬اعتقادات‭ ‬دینی‭ ‬و‭ ‬مذهبی‭ ‬بسیار‭ ‬بااهمیت‭ ‬و‭ ‬نقش‭ ‬تعیین‭ ‬کننده‭ ‬دارد‭. ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬در‭ ‬فعالیت‌ها‌ی‭ ‬مهم‭ ‬زندگی‭ ‬انسانی‭ ‬در‭ ‬قالب‭ ‬کار،‭ ‬اسکان،‭ ‬صناعت،‭ ‬هنر‭ ‬و‭ ‬مخصوصاً‭ ‬جنبه‌ها‌یی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬صیانت‭ ‬و‭ ‬دفاع‭ ‬از‭ ‬حیات،‭ ‬سرزمین،‭ ‬دین‭ ‬و‭ ‬اخلاق،‭ ‬و‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬ارزش‌ها‌ی‭ ‬مادی‭ ‬و‭ ‬معنوی‭ ‬انسان‌ها‭  ‬مربوط‭ ‬است،‭ ‬جایگاه‭ ‬ویژه‭ ‬دارد‭. ‬همین‭ ‬هنر‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬قول‭ ‬بورکهاردت‭ ‬حاصل‭ ‬ازدواج‭ ‬حکمت‭ ‬و‭ ‬صناعت‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬مشخص‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬ایران،‭ ‬به‭ ‬قولی‭ ‬تجلی‭ ‬اخلاق‭ ‬دینی‭ ‬در‭ ‬هنر‭ ‬این‭ ‬مرز‭ ‬و‭ ‬بوم‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬قدمت‭ ‬تاریخ‭ ‬هنر‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬است‭. ‬بر‭ ‬این‭ ‬اساس‭ ‬هنرهای‭ ‬سنتی،‭ ‬برآمده‭ ‬از‭ ‬فرهنگ‭ ‬سنتی‭ ‬و‭ ‬مردمی‭ ‬دو‭ ‬ویژگی‭ ‬عمده‭ ‬دارد‭: ‬

نخست‭ ‬آشکاری‭ ‬اعتقادات‭ ‬و‭ ‬اخلاق‭ ‬دینی‭ ‬جامعه‭ ‬و‭ ‬دوم،‭ ‬جلوه‌ها‌یی‭ ‬از‭ ‬خلاقیت‭ ‬ناب‭ ‬و‭ ‬سراسر‭ ‬احساس‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬همین‭ ‬مورد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬اخلاق‭ ‬و‭ ‬هنر‭ ‬دینی‭ ‬که‭ ‬ریشه‌ها‌ی‭ ‬عمیق‭ ‬در‭ ‬باورهای‭ ‬دینی‭ ‬مقدس‭ ‬دارد،‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬ارزش‌ها‭ ‬،‭ ‬نمادها‭ ‬و‭ ‬برخی‭ ‬مفاهیم‭ ‬رمزی‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬در‭ ‬زیبایی‭ ‬شناسی‭ ‬و‭ ‬نشانه‭ ‬شناسی‭ ‬نقش‭ ‬مهمی‭ ‬دارد‭.‬

واسطه‌ها‭ ‬و‭ ‬ابزارهایی‭ ‬در‭ ‬قالب‭ ‬کلام،‭ ‬شکل،‭ ‬طرح‭ ‬یا‭ ‬کالبدهایی‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬مثال‭ ‬در‭ ‬حوزه‌ها‌ی‭ ‬معماری‭ ‬و‭ ‬معماری‭ ‬منظر‭ ‬می‭ ‬تواند‭ ‬محملی‭ ‬برای‭ ‬ترجمه‭ ‬مفاهیم،‭ ‬نمادها‭ ‬و‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬ارزش‌ها‌ی‭ ‬فرهنگی‭ ‬و‭ ‬دینی‭ ‬و‭ ‬نظایر‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬زمینه‌ها‌ی‭ ‬مرتبط‭ ‬با‭ ‬دفاعی‭ ‬مقدس‭ ‬در‭ ‬جنگی‭ ‬نابرابر‭ ‬و‭ ‬تحمیلی‭ ‬باشد؛‭ ‬آن‭ ‬چه‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬واجد‭ ‬ارزش‌ها‌ی‭ ‬والای‭ ‬هنری،‭ ‬جذابیت‭ ‬و‭ ‬نهایت‭ ‬خلوص‭ ‬و‭ ‬زیبایی‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬زیبایی‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬هم‭ ‬پیوندی‭ ‬با‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬تمدن‭ ‬ایران،‭ ‬بر‭ ‬تخصیص‭ ‬آن‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬دین‭ ‬اسلام‭ ‬تاکید‭ ‬شده‭ ‬است‭: (‬الذی‭ ‬احسن‭ ‬کل‭ ‬شی‭ ‬خلقه‭) (‬قرآن‭ ‬کریم‭: ‬سجده‭: ‬7‭).‬

به‭ ‬علاوه،‭ ‬آگاهیم‭ ‬که‭ ‬معرفت‭ ‬اسلامی‭ ‬که‭ ‬مولد‭ ‬دیدگاه‌ها‭  ‬و‭ ‬رویکردهای‭ ‬هنر‭ ‬دینی‭ ‬و‭ ‬مقدس‭ ‬است،‭ ‬به‭ ‬قولی‭ ‬بر‭ ‬چهار‭ ‬رکن‭ ‬عقل،‭ ‬اراده،‭ ‬اخلاق‭ ‬و‭ ‬احساس‭ ‬استوار‭ ‬است‭. ‬عقل‭ ‬که‭ ‬پرواز‭ ‬عقلانی‭ ‬انسان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬ملکوت‭ ‬سبب‭ ‬می‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬دکترین‭ ‬اسلام‭ ‬شاهد‭ ‬آن‭ ‬است‭. ‬دوم‭ ‬اراده‭ ‬که‭ ‬دربرگیرنده‭ ‬حرکت‭ ‬آدمی‭ ‬در‭ ‬طریق‭ ‬دین‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬ساحت‭ ‬آن‭ ‬عبادات‭ ‬و‭ ‬ریاضت‌ها‭  ‬و‭ ‬مناسک‭ ‬و‭ ‬ادعیه‭ ‬و‭ ‬اذکار‭ ‬است‭. ‬سوم‭ ‬یعنی‭ ‬اخلاق‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬فضایل‭ ‬را‭ ‬نصیب‭ ‬انسان‭ ‬سالک‭ ‬می‭ ‬نماید‭. ‬احساس،‭ ‬رکن‭ ‬چهارمی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬عنصر‭ ‬غالب‭ ‬آن‭ ‬زیبایی‭ ‬شناسی‭ ‬است‭. ‬حس‭ ‬زیبایی‭ ‬شناسی‭ ‬که‭ ‬همانا‭ ‬قوه‭ ‬فهم‭ ‬و‭ ‬شعور‭ ‬حقیقت‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬علم‭ ‬به‭ ‬سمبولیزم‭ (‬نمادگرایی‭) ‬الهی‭ ‬در‭ ‬واقعیت‭ ‬اشیاء‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬طبیعتاً‭ ‬جمال‭ ‬و‭ ‬هنر‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬اوبژکتیو‭ (‬عینی‭) ‬و‭ ‬سوبژکتیو‭ (‬ذهنی‭) ‬دربرمی‭ ‬گیرد‭. ‬البته‭ ‬بحث‭ ‬یا‭ ‬بحث‌ها‌ی‭ ‬تخصصی‭ ‬هنر‭ ‬و‭ ‬شناخت‭ ‬ماهیت‭ ‬هنر‭ ‬اسلامی،‭ ‬به‭ ‬ساحت‭ ‬یا‭ ‬رکن‭ ‬چهارم‭ ‬که‭ ‬علم‭ ‬الجمال‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬زیبایی‭ ‬شناسی‭ ‬است‭ ‬بیش‭ ‬تر‭ ‬مربوط‭ ‬می‭ ‬شود‭. ‬

حال‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬تعریف‌ها‭ ‬،‭ ‬اگر‭ ‬در‭ ‬دیدگاه‭ ‬مدرن،‭ ‬زیبایی‭ ‬آن‭ ‬چیزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬ظهور‭ ‬و‭ ‬نمایش‭ ‬خود‭ ‬موجب‭ ‬برانگیخته‭ ‬شدن‭ ‬حالات‭ ‬احساسی‭ ‬نزد‭ ‬انسان‭ ‬می‭ ‬شود،‭ ‬در‭ ‬نزد‭ ‬متفکران‭ ‬و‭ ‬حکمای‭ ‬اسلامی‭ ‬بحث‭ ‬زیبایی‭ ‬و‭ ‬جمال‭ ‬فراتر‭ ‬از‭ ‬ادراک‭ ‬حسی‭ ‬یا‭ ‬حالات‭ ‬احساسی‭ ‬انسان‭ ‬است‭. ‬بر‭ ‬این‭ ‬اساس،‭ ‬آن‭ ‬چه‭ ‬موردنظر‭ ‬است،‭ ‬آن‭ ‬معرفتی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬نه‭ ‬تنها‭ ‬زیبایی‭ ‬محسوس‭ ‬بلکه‭ ‬اساس‭ ‬معنوی‭ ‬زیبایی‭ ‬را‭ ‬دربرمی‭ ‬گیرد‭ ‬و‭ ‬فی‭ ‬نفسه‭ ‬شامل‭ ‬قوانین‭ ‬زیبایی‭ ‬عینی‭ ‬و‭ ‬نیز‭ ‬ادراک‭ ‬ذهنی‭ ‬زیبایی،‭ ‬آن‭ ‬هم‭ ‬نه‭ ‬در‭ ‬مرحله‭ ‬ادراک‭ ‬صرفاً‭ ‬حسی،‭ ‬بلکه‭ ‬فراتر‭ ‬از‭ ‬ادراک‭ ‬حسی‭ ‬یعنی‭ ‬شهودی‭ ‬است‭.‬

اما‭ ‬درباره‭ ‬نماد‭ ‬و‭ ‬نشانه‌ها‌ی‭ ‬نمادین‭ ‬می‭ ‬توان‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬تعریف‭ ‬اشاره‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬نشانه،‭ ‬یعنی‭ ‬آن‭ ‬چه‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬خود‭ ‬آن‭ ‬چیز‭ ‬فراتر‭ ‬ببرد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬چیزی‭ ‬دیگر‭ ‬ببرد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬چیزی‭ ‬دیگر‭ ‬برساند‭. ‬نشانه‭ ‬هدایت‭ ‬گر‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬چیزی‭ ‬جز‭ ‬خود‭ ‬آن‭ ‬چیز‭ ‬است‭. ‬نشانه‭ ‬دارای‭ ‬سه‭ ‬جزء‭ ‬دال‭ (‬خود‭ ‬نشانه‭)‬،‭ ‬مدلول‭ (‬آن‭ ‬چه‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬نشانه‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬هدایت‭ ‬می‭ ‬شویم‭)‬،‭ ‬و‭ ‬دلالت‭ (‬وجه‭ ‬ارتباط‭ ‬دال‭ ‬و‭ ‬مدلول‭) ‬است‭. ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬طبیعی‭ ‬یا‭ ‬قراردادی‭ ‬باشد،‭ ‬اما‭ ‬نشانه‭ ‬ای‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬جا‭ ‬مورد‭ ‬نظر‭ ‬است‭ ‬نشانه‭ ‬فرهنگی‭ ‬است‭.‬

در‭ ‬فرهنگ‭ ‬معین،‭ ‬انشانهب‭ ‬آن‭ ‬چیزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬سبب‭ ‬شناختن‭ ‬کسی‭ ‬یا‭ ‬چیزی‭ ‬شود؛‭ ‬علامت،‭ ‬نشان‭. ‬اثر،‭ ‬حصه،‭ ‬بهره‭. ‬خال،‭ ‬شامه‭. ‬هدف‭ ‬تیر،‭ ‬آماج‭. ‬فرمانی‭ ‬دولتی‭ ‬و‭ ‬رسمی‭ ‬مبنی‭ ‬بر‭ ‬انتصاب‭ ‬کسی‭ ‬به‭ ‬سمتی،‭ ‬شعار،‭ ‬معادلی‭ ‬برای‭ ‬بیانی‭ ‬روشن‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬پیش‭ ‬تعیین‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬شناخته‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬همین‭ ‬علت‭ ‬توافقی‭ ‬همگانی‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬آن‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭. ‬نشانه‭ ‬امری‭ ‬همگانی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬چون‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬گسترۀ‭ ‬محدود‭ ‬و‭ ‬خاص‭ ‬حرکت‭ ‬می‭ ‬کند،‭ ‬فهم‭ ‬و‭ ‬درک‭ ‬آن‭ ‬کاری‭ ‬دشوار‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬همگان‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬عموم‭ ‬می‭ ‬توانند‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬درک‭ ‬کنند‭. ‬اومبرتواکو‭   ‬معتقد‭ ‬است‭ ‬نشانه،‭ ‬تمامی‭ ‬آن‭ ‬چیزهایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬پایه‭ ‬قراردادی‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬پیش‭ ‬نهاده،‭ ‬چیزی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬جای‭ ‬چیز‭ ‬دیگری‭ ‬معرفی‭ ‬می‭ ‬کند‭.‬بدین‭ ‬ترتیب‭ ‬روابط‭ ‬ژرفی‭ ‬میان‭ ‬نشانه‭ ‬شناسی‭ ‬و‭ ‬هرمنوتیک‭ ‬نیز‭ ‬وجود‭ ‬دارد؛‭ ‬اگرچه‭ ‬نشانه‭ ‬شناسی‭ ‬معاصر‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬کامل‭ ‬مستقل‭ ‬از‭ ‬هرمنوتیک‭ ‬تحوّل‭ ‬یافته‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬علم‭ ‬در‭ ‬قلمرو‭ ‬نشانه‭  ‬و‭ ‬معنا‭  ‬به‭ ‬پژوهش‭ ‬می‭ ‬پردازد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬دانشی‭ ‬چندرشته‭ ‬ای‭ ‬التفات‭ ‬خاصی‭ ‬به‭ ‬مسائل‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬ارتباط‭ ‬و‭ ‬معنا‭ ‬دارد‭. ‬برای‭ ‬مثال‭ ‬از‭ ‬دیدگاه‭ ‬شهرسازی،‭ ‬نشانه‭ ‬شناسی‭ ‬عبارت‭ ‬است‭ ‬از‭ ‬مطالعه‭ ‬نظام‭ ‬مند‭ ‬تمامی‭ ‬مؤلفه‌ها‌یی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬ایجاد‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬تأویل‭ ‬نشانه‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬در‭ ‬فرایند‭ ‬دلالت،‭ ‬دخیل‭ ‬اند‭. ‬از‭ ‬دیدگاه‭ ‬معماری‭ ‬منظر،‭ ‬نمادها‭ ‬و‭ ‬نشانه‌ها‭  ‬نقش‭ ‬به‭ ‬سزایی‭ ‬در‭ ‬ارتقای‭ ‬کیفیت‭ ‬کالبدی‭ ‬و‭ ‬فضایی‭ ‬عناصر‭ ‬معماری‭ ‬و‭ ‬مخصوصاً‭ ‬عناصر‭ ‬و‭ ‬جلوه‌ها‌ی‭ ‬محیط‭ ‬طبیعی‭ ‬و‭ ‬مصنوعی‭ ‬در‭ ‬منظر‭ ‬شهری‭ ‬دارند‭. ‬این‭ ‬عناصر‭ ‬با‭ ‬ویژگی‌ها‌ی‭ ‬خاص‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬قرارگیری‭ ‬شان‭ ‬در‭ ‬محیط،‭ ‬باعث‭ ‬ایجاد‭ ‬خوانایی‭ ‬و‭ ‬هویت‭ ‬بخشی‭ ‬عناصر‭ ‬معماری‭ ‬و‭ ‬فضاهای‭ ‬شهری‭ ‬می‭ ‬شوند‭. ‬البته‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬معماری‭ ‬منظر،‭ ‬نمادها‭ ‬و‭ ‬نشانه‌ها‭  ‬به‭ ‬دو‭ ‬صورت‭ ‬طبیعی‭ ‬و‭ ‬مصنوع‭ ‬مطرح‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬هر‭ ‬صورت‭ ‬باید‭ ‬خصوصیات‭ ‬ویژه‭ ‬ای‭ ‬هم‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬جلوه‌ها‭  ‬و‭ ‬زمینه‌ها‌ی‭ ‬ادراک‭ (‬عینی‭ ‬و‭ ‬ذهنی‭) ‬و‭ ‬در‭ ‬ارتباط‭ ‬با‭ ‬کالبدها‭ ‬و‭ ‬عناصر‭ ‬معماری‭ ‬و‭ ‬منظر‭ ‬شهری‭ ‬داشته‭ ‬باشند‭ ‬تا‭ ‬بتوانند‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬نشانه‭ ‬کارآمد‭ ‬باشند‭. ‬

بدین‭ ‬ترتیب‭ ‬هر‭ ‬نشانه‭ ‬از‭ ‬مادیتی‭ ‬برخوردار‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬یک‭ ‬یا‭ ‬چند‭ ‬حس‭ ‬از‭ ‬حواس‭ ‬ما‭ ‬ادراک‭ ‬می‭ ‬شود‭. ‬این‭ ‬نشانه‭ ‬را‭ ‬می‭ ‬توان‭ ‬دید‭ (‬یک‭ ‬شیء،‭ ‬یک‭ ‬رنگ،‭ ‬یک‭ ‬رفتار‭)‬،‭ ‬می‭ ‬توان‭ ‬شنید‭ (‬کلمات‭ ‬ادا‭ ‬شده،‭ ‬فریاد،‭ ‬موسیقی،‭ ‬سروصدا‭)‬،‭ ‬می‭ ‬توان‭ ‬استشمام‭ ‬کرد‭ (‬بوهای‭ ‬متنوع،‭ ‬عطر،‭ ‬دود‭) ‬و‭ ‬می‭ ‬توان‭ ‬لمس‭ ‬یا‭ ‬مزمزه‭ ‬کرد‭. ‬به‭ ‬علاوه،‭ ‬در‭ ‬دانش‭ ‬نشانه‌ها‭  ‬هر‭ ‬علامت‭ ‬از‭ ‬دو‭ ‬جنبه‭ ‬بررسی‭ ‬می‭ ‬شود‭ ‬یا‭ ‬به‭ ‬بیانی‭ ‬دیگر‭ ‬دارای‭ ‬دو‭ ‬بُعد‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬طبیعی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬یک‭ ‬علامت‭ ‬می‭ ‬تواند‭ ‬در‭ ‬آنِ‭ ‬واحد‭ ‬دارای‭ ‬هر‭ ‬دو‭ ‬جنبه‭ ‬نیز‭ ‬باشد‭. ‬بُعد‭ ‬ظاهری‭ ‬نشانه‭ ‬که‭ ‬گویای‭ ‬مشخصات‭ ‬ظاهری‭ ‬آن‭ ‬است‭ ‬مثل‭ ‬فرم،‭ ‬اندازه‭ ‬و‭ ‬رنگ‭ ‬علامت‭. ‬گیرنده،‭ ‬نشانه‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬بُعد‭ ‬از‭ ‬جنبه‭ ‬ظاهری‭ ‬درک‭ ‬می‭ ‬کند‭ ‬و‭ ‬می‭ ‬تواند‭ ‬با‭ ‬تکرار‭ ‬یک‭ ‬نشانه‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬نظم‭ ‬ظاهری‭ ‬هم‭ ‬بدهد‭. ‬از‭ ‬دیدگاهی‭ ‬دیگر،‭ ‬نشانه‭ ‬چیزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬کسی‭ ‬در‭ ‬مناسبتی‭ ‬خاص‭ ‬به‭ ‬عنوانی‭ ‬خاص،‭ ‬نشان‭ ‬چیز‭ ‬دیگری‭ ‬باشد‭. ‬

بنابراین،‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬تعریف‌ها‭  ‬و‭ ‬مطالعات‭ ‬موجود،‭ ‬نشانه‌ها‭  ‬نقش‭ ‬مهمی‭ ‬در‭ ‬ساختار‭ ‬فضاهای‭ ‬معماری‭ ‬و‭ ‬منظر‭ ‬دارند‭ ‬و‭ ‬می‭ ‬توانند‭ ‬عناصر‭ ‬فیزیکی‭ ‬به‭ ‬حساب‭ ‬آیند‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬واسطه‭ ‬داشتن‭ ‬ویژگی‌ها‌ی‭ ‬کلیدی‭ ‬در‭ ‬محیط‭ ‬مرئی‭ ‬قابل‭ ‬تشخیص‭ ‬و‭ ‬حائز‭ ‬اهمیت‭ ‬باشند‭. ‬به‭ ‬طور‭ ‬کلی‭ ‬نیز،‭ ‬نماد‭ ‬و‭ ‬نشانه‌ها‭  ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬عناصری‭ ‬شاخص‭ ‬و‭ ‬ایستا‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬راحتی‭ ‬القای‭ ‬حس‭ ‬مکان،‭ ‬جهت‭ ‬یابی‭ ‬و‭ ‬هدایت‭ ‬گری‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬عهده‭ ‬دارند‭. ‬این‭ ‬عناصر‭ ‬و‭ ‬عوارض‭ ‬شاخص‭ ‬بصری‭ ‬در‭ ‬معماری‭ ‬و‭ ‬منظر‭ ‬شهری،‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬در‭ ‬فضاهای‭ ‬شاخصی‭ ‬نظیر‭ ‬موزه‌ها‭  ‬که‭ ‬می‭ ‬بایست‭ ‬مورد‭ ‬استفاده‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬شهروندان‭ ‬در‭ ‬گروه‌ها‌ی‭ ‬متفاوت‭ ‬سنی‭ ‬باشد‭ ‬نیز‭ ‬بسیار‭ ‬بااهمیت‭ ‬اند‭ ‬و‭ ‬نقش‭ ‬تعیین‭ ‬کننده‭ ‬دارند‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬ویژگی‌ها‌ی‭ ‬کالبدی‭ ‬و‭ ‬ساختاری‭ ‬متمایز‭ ‬نظیر‭ ‬شکل‭ ‬و‭ ‬فرم،‭ ‬مقیاس،‭ ‬رنگ،‭ ‬مواد‭ ‬و‭ ‬مصالح‭ ‬ساخت‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬ارزش‌ها‌ی‭ ‬معنایی‭ ‬مترتب‭ ‬بر‭ ‬آن‌ها‭  ‬در‭ ‬فرایند‭ ‬ادراک‭ ‬محیط،‭ ‬جهت‭ ‬یابی‭ ‬و‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭ ‬از‭ ‬فضاهایی‭ ‬نظیر‭ ‬موزه‌ها‭  ‬از‭ ‬جمله‭ ‬موزه‌ها‌ی‭ ‬دفاع‭ ‬مقدس‭ ‬تأثیر‭ ‬زیادی‭ ‬دارند‭.‬

بیشتر بخوانید

  • تاثیر فرهنگ عاشورا در دفاع مقدس

    تاثیر فرهنگ عاشورا در دفاع مقدس

    در دفاع مقدس فرهنگ عاشورا تبدیل به تجربه زیستی مردم شد. جنبه های مصیبت محور و به عبارتی دیگر سوز و گداز عاشورا به جنبه های حماسی آن تبدیل گردید. گویی با دفاع مقدس مضامین عمیق معرفتی عاشورا در تاریخ ایران اتفاق افتاد. از بچه شش ماهه تا پیرمرد هفتاد ساله، اقشار مختلف شهری و روستایی و گرایش های مختلف فکری در این جنگ مشارکت داشتند و امام با استفاده از قدرت معنوی عاشورا، این واقعه عظیم را به صحنه زندگی روزمره مردم آورد.

  • دفاع مقدس در کلام رهبری

    دفاع مقدس در کلام رهبری

    هفته دفاع مقدس نمودار مجموعه‌ای از برجسته‌ترین افتخارات ملت ایران در دفاع از مرزهای میهن اسلامی و جانفشانی دلاورانه در پای پرچم برافراشته اسلام و قرآن است. در این مجموعه تابناک، درخشنده‌ترین و نفیس‌ترین نگین گرانبها یاد و خاطره شهیدان است. آنها جوانان و جوانمردان رشید و پاک سرشتی بودند که با آگاهی و درک والای خود موقعیت حساس کشور را تشخیص دادند و وظیفه‌ی بزرگ جهاد در راه خدا را مشتاقانه پذیرا شدند. هر ملتی که چنین دلاوران آگاه و شجاعی را در دامان خود پرورده باشد حق دارد به آنان ببالد و آنان را ا

  • جنگ روانی در جنگ تحمیلی

    جنگ روانی در جنگ تحمیلی

    جنگ روانی : جنگ روانی به معنای استفاده طراحی و برنامه ریزی شده از تبلیغات و دیگر اعمالی است در زما ن جنگ یا صلح به منظور تاثیر گذاری بر رفتار و كردار دشمن، گروه بی طرف یا گروههای خودی به منظور پشتیبانی واز اهداف و مقاصد است سابقه جنگ روانی: سابقه جنگ روانی به ۵۰۰ سال فبل از میلاد بر می گردد كه "سن تزو"كتابی به نام "هنر جنگ "نوشت و به اصل غافلگیری و استفاده از ابزاری مثل علامتها ،طبلها ،درفش وپرچم و … اشاره كرد.

  • سیر تاریخی ادبیات انقلاب

    سیر تاریخی ادبیات انقلاب

    قــــرار بــــر ایــــن اســــت کــــه در ارتبــــاط بــــا بررســــی ۴0 ســــال ادبیــــات داســــتانی، فراز و فــــرود، تاثیرات انقــــلاب اســــلامی و تاثیرات دفاع مقــــدس بحــــث شــــود. این کــــه آیــــا گفتمــــان انقــــلاب اســــلامی بــــر ادبیــــات داســــتانی حاکــــم اســــت؟ اگــــر نیســــت چــــرا و اگــــر هســــت چــــرا و آیــــا گونــــه ای بــــه نــــام ادبیــــات داســــتانی انقــــلاب اســــلامی امــــروز پــــا گرفتــــه اســــت یــــا نــــه.

نظرات بینندگان

نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، موارد مغایر با آموزه‌های دین مبین اسلام باشد منتشر نخواهد شد.

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.