شنبه 06 بهمن 1397 22:19

پرورش انسان ایده آل

پرورش انسان ایده آل

اگــــر منظــــور از داســــتان انقــــلاب، داســــتان هایی اســــت که در تاییــــد انقلاب و فــــراز و فرودهــــا نوشــــته شــــده، و همــــه را خــــوب نشــــان داده خیلــــی از مصادیــــق از حــــوزه داســــتان انقــــلاب خــــارج می شــــوند. تعریــــف بایــــد جامــــع و مانــــع باشــــد. اگــــر بخواهیــــم جامــــع باشــــد بــــاز بــــه اینجــــا می رســــیم کــــه خــــودی و غیرخــــودی بکنیــــم. چیزهایی کــــه در تعاریــــف خودی مــــا جمــــع می شــــود داســــتان انقلاب اســــت و

داســــتان شــــکل و شــــمایل و تاثیــــر خــــود را دارد و خیلــــی بــــا این کــــه تقســــیم بنــــدی داســــتان انقلاب، داســــتان جنگ و داستان 
دینــــی و امثالهــــم باشــــیم، موافــــق نیســــتم. معتقــــدم وقتــــی داســــتان دربــــاره موضوعــــی نوشته شد، فقط به آن موضوع نمی پردازد بلکــــه ممکــــن اســــت ده هــــا موضــــوع دیگــــر در آن دیــــده شــــود. برخــــی بررســــی کردنــــد و می گوینــــد رمان هــــای فرنگــــی بیــــش از  درصــــدش تحت تاثیــــر تفکــــر مســــیحی 75 اســــت، در حالــــی کــــه خیلــــی از آن هــــا ضــــد تفکــــر مســــیحی اســــت. حــــال بــــرای موافقــــان و مخالفــــان مســــاله ایجــــاد می شــــود کــــه آیــــا مثلا «ابله» داستایوفسکی  را داستان دینی 
حســــاب کنیم یا ضد دینی. بــــه همین دلیل وقتــــی بحــــث ارزش گــــذاری پیــــش می آیــــد و قضــــاوت بــــه کســــانی واگــــذار می شــــود کــــه تئوریــــك فکــــر می کنند نــــه فنــــی و هنــــری، بهتر اســــت چنین چیــــزی نگوییــــم. اگــــر موضوع و پیــــام و زمینه هــــا و حــــوادث داســــتان مربــــوط به انقلاب باشــــد، می شود داســــتان انقلاب. می توان بــــا توجه به همان مســــائل سیاســــی را کــــه مایــــه کشــــمکش در داســــتان اســــت، داســــتان اجتماعــــی یــــا داســــتان تاریخــــی هــــم بنامیــــم. 
پرورش انسان ایده آل

اگــــر منظــــور از داســــتان انقــــلاب، داســــتان هایی اســــت که در تاییــــد انقلاب و فــــراز و فرودهــــا نوشــــته شــــده، و همــــه را خــــوب نشــــان داده خیلــــی از مصادیــــق از حــــوزه داســــتان انقــــلاب خــــارج می شــــوند. تعریــــف بایــــد جامــــع و مانــــع باشــــد. اگــــر بخواهیــــم جامــــع باشــــد بــــاز بــــه اینجــــا می رســــیم کــــه خــــودی و غیرخــــودی بکنیــــم. چیزهایی کــــه در تعاریــــف خودی مــــا جمــــع می شــــود داســــتان انقلاب اســــت و چیزهایی که جمع نمی شــــوند داستان انقــــلاب نیســــت. ســــال تقریبــــا چیــــزی بــــه ۴0در آغــــاز ایــــن عنــــوان ادبیــــات بومــــی کــــودك و نوجــــوان نداشــــتیم. بــــه ایــــن  دلیــــل کــــه قبــــل از ایــــن تاریــــخ تعــــداد کســــانی کــــه بــــرای کــــودك و نوجــــوان می نوشــــتند بســــیار محــــدود بودنــــد و بیشــــتر کتاب هــــای مــــا ترجمــــه بودنــــد. ادبیــــات کــــودکان ایــــران بــــه شــــکلی وامــــدار حرکــــت فرهنگــــی انقــــلاب اســــت. بعــــد از انقــــلاب تعــــداد نویســــنده ها، مجــــلات و کتاب هــــا آن هــــم بــــا تیــــراژ بــــالا، زیــــاد شــــد. بعــــد از انقــــلاب دو نــــوع ادبیــــات داشــــتیم، یــــك نــــوع آن کــــه ضعیف تــــر بــــود و بــــه گونــــه ای ادبیــــات سیاســــی و سوسیالیســــتی بــــرای کــــودکان و نوجوانــــان بــــود. ترجمه هایــــی کــــه چپ هــــا م یکردنــــد و نوشــــته هایی کــــه در برابــــر آن هــــا یــــا بــــه دلیــــل حضــــور آن هــــا مســــلمانان می نوشــــتند. امــــا هی چکــــدام ادبیــــات کــــودکان نبودنــــد. در هــــر دو مــــورد بزرگســــالی نشســــته بود و نصیحت م یکرد و راه بهشــــت را مشــــخص م یکــــرد کــــه همه از آن طرف بروند و بچــــه مجبور بود گوش کنــــد. شــــاید در نوشــــته های خــــود مــــن هم چنیــــن چیزهایی باشــــد کــــه مربــــوط به آن دوره بــــوده اســــت. امــــا بــــا فروکــــش کــــردن آتــــش جنــــگ تحمیلــــی، آهسته آهســــته 
انســــان گرایی، پــــرورش انســــان ایــــده آل و پرداختــــن بــــه فانتزی هــــای ذهنــــی بچه ها در ادبیــــات مــــا راه پیــــدا کــــرد و بــــه نقطــــه ای رســــیدیم کــــه تقریبــــا پنجــــاه - پنجــــاه شــــد.  درصــــد ادبیاتــــی شــــد کــــه بــــوی 50یعنــــی دینــــی و سیاســــی مــــی داد - نمی خواهــــم بگویــــم فرمایشــــی چــــون ممکــــن بــــود حتی کســــی بــــه خــــودش دســــتور داده باشــــد کــــه بنویســــد - و مابقــــی ادبیاتــــی شــــد کــــه بــــه کودکــــی فکــــر م یکــــرد کــــه فــــردا می خواهــــد زندگــــی کنــــد، نــــه کودکــــی کــــه امــــروز زندگــــی م یکنــــد. بــــا گــــذر زمــــان نوشــــته هایی کــــه بــــار ایدئولوژیــــك صــــرف داشــــتند، فــــروش و پذیرش شــــان کمتــــر شــــد و الان تقریبــــا در مرحلــــه نرمالــــی هســــتیم. از لحــــاظ هنــــری هــــم نوشــــته های مذهبــــی و هــــم نوشــــته های سیاســــی خوبــــی داریــــم. چراکــــه در گذشــــته  ای نکــــه کار حتمــــا از لحــــاظ هنــــری تاثیرگــــذار و خــــوب باشــــد مــــلاك نبــــود، بلکــــه بــــه ایــــن می پرداختنــــد کــــه چیــــزی بنویســــند تــــا فــــلان نهــــاد راضــــی  هزار نســــخه بخرد. یادم می آید 50شــــود و زمانی مسئول امور تربیتی وزارت آموزش و پــــرورش بــــه مــــن زنــــگ زد و بعــــد از کلــــی تعریــــف از من، گفــــت «فلان کتاب شــــعری کــــه در کانون چــــاپ کرده ایــــد کتاب بســــیار خوبــــی اســــت و اگــــر دو تــــا کلمه خدا وســــط  هــــزار جلــــد 60ایــــن شــــعرها بیــــاوری، مــــا می خریــــم. گفتــــم کلمــــه «به نــــام خدا»یــــی هــــم کــــه اول کتــــاب آمــــده اســــت را کانــــون چــــاپ کــــرده و مــــن نگذاشــــتم، امــــا آخــــر شــــعر کــــه گفتــــم «گنجشــــك مــــا گفــــت شــــکر خــــدا»، ایــــن حــــرف خــــودم بــــوده و اضافــــه کــــردن دو کلمــــه نمی دانــــم چــــه مشــــکلی را قــــرار اســــت حــــل کنــــد.» مــــن اضافــــه نکردم  هــــزار جلــــدی کــــه قــــرار بــــود 60 و آن هــــا نیــــز بخرنــــد را نخریدنــــد. یــــك زمانــــی اینطــــوری بــــود و اینطــــوری بودن هــــا تحمیلــــی بــــود. 
عده ای آمدنــــد، نوشــــتند و رفتنــــد، انصافا فرصت طلبــــی خوبــــی هــــم کردنــــد. امــــا بعــــد از آن اگــــر کســــی در ایــــن مضمون هــــا نوشــــت، میــــل خــــودش بــــود. مــــن اگــــر بعــــدا «بــــه نــــام دوســــتم خــــدا» را نوشــــتم یــــا «ترانه هــــای نیایــــش» را نوشــــتم، خواســــت خــــودم بــــود. الان مشــــکل مــــا مخاطــــب و خواننــــده اســــت نــــه ادبیــــات. آن زمــــان هــــم کــــه  هــــزار نســــخه چــــاپ می شــــد؛ کســــی 50 نمی خوانــــد. می خریدنــــد و در کتابخانــــه می گذاشــــتند. الان می خواننــــد ولــــی تیــــراژ  میلیونــــی خیلــــی 85بــــه نســــبت جمعیــــت  جلد ۱000پایین اســــت. کتابــــی که بــــا تیــــراژ چــــاپ می شــــود بســــیار شــــرم آور اســــت. در زمــــان جنــــگ همــــه بــــه فکــــر دفــــاع بودیــــم و کســــی بــــه فکــــر مخالفــــت بــــا جنگ نمی افتاد و شــــکل ادبیاتی هــــم که مطرح می شــــد یــــك مقــــدار شســــته و رفته تــــر بــــود. امــــا در مــــورد انقــــلاب ایــــن کار انجام نشــــده اســــت. یــــادم می آیــــد اوایــــل انقــــلاب کتابی در بــــازار بــــود بــــه نــــام «فاشیســــم چیســــت، پرنــــده یــــا لك لــــك» خــــب ظاهــــرش هیــــچ معنــــی ای نداشــــت امــــا یــــك کتــــاب روســــی بود کــــه ترجمه فارســــی شــــده بــــود و خیلی ارزان و زیــــاد پخــــش می شــــد. ایــــن کتــــاب را کــــه خوانــــدم،  دیــــدم در آن نــــه پرنــــده اســــت، نــــه لك لــــك و نــــه فاشیســــم امــــا مخاطبــــش را دربــــاره فاشیســــم حســــاس  ســــاعت زندگی 2۴می کنــــد. در آن طــــرف « یــــك کــــودك انقلابــــی مســــلمان» هــــم چــــاپ  ســــاعت در خواب 2۴ شــــد و نمی دانم آیا « و بیــــداری» را می خواســــت پاســــخ بدهد یا فقــــط می خواســــت دســــتورالعمل صــــادر کنــــد. مــــا اگــــر بخواهیــــم از لحــــاظ تاریخــــی داســــتان انقــــلاب را بررســــی کنیــــم بایــــد چنیــــن کتاب هایــــی را بیاوریــــم و بحــــث کنیــــم. 
در اوایـــــــــــــــــــل جنــــگ مــــن راننــــده آمبولانــــس بــــودم و مجــــروح جابه جــــا می کــــردم. در یکــــی از ایــــن ســــفرها مجروحــــی کــــه در آمبولانــــس مــــا بــــود تعزیــــه می خوانــــد. هنگامــــی کــــه بــــه بیمارســــتان رســــیدم، تــــوان بازگشــــتن بــــه آمبولانــــس را نداشــــتم امــــا بایــــد برمی گشــــتم. رفیقــــی داشــــتم بــــه اســــم دادرس، بــــه او گفتــــم کــــه تــــو بــــرو مــــن می خواهــــم داســــتان ایــــن آقایــــی کــــه بــــرای مــــن تعزیــــه می خوانــــد را بنویســــم. همانجــــا نشســــتم، نوشــــتم و شــــد کتــــاب «اســــم مــــن علی اصغــــر اســــت» و بعــــد کیهان بچه هــــا چــــاپ کــــرد و بعــــد کتــــاب شــــد. بعــــد از ای نکــــه چنــــد ســــال گذشــــت، احســــاس کــــردم کــــه چقــــدر ایــــن کتــــاب بــــد اســــت. نــــه از نظــــر محتــــوا، چــــون هنــــوز از محتوایــــش لــــذت می بــــرم، از لحــــاظ ســــاختاری مشــــکل دارد. زمانــــی که مــــن این قصه را نوشــــتم اصــــلا به فکــــر ســــاختار نبودم. یــــك حســــی را می خواســــتم انتقــــال بدهــــم و تجربــــه ســــاختارگرایی هــــم نداشــــتم. تمــــام نویســــندگان آن دوره حسشــــان بــــر تجربــــه ساختارگرایی شــــان می چربیــــد. ایــــن کتــــاب  هــــزار نســــخه چــــاپ شــــد. جنــــگ 200بــــالای کــــه تمــــام شــــد؛ کانــــون یــــك بــــار دیگــــر ایــــن را تجدیــــد چــــاپ کــــرد. مــــن نامــــه نوشــــتم کــــه دیگــــر ایــــن کتــــاب را تجدیــــد چــــاپ نکنیــــد. ایــــن کتــــاب مختــــص آن روزگار بــــود. ایــــن مثــــال را زدم کــــه بگویــــم همــــه نویســــندگان مــــا در روزگاری کــــه تحــــت  تاثیــــر جریانــــات 
سیاســــی، اجتماعی و انقلابی جنگ بودند، حسشــــان و پیامگرایی شــــان بــــر ســــواد و تجربه شــــان می چربیــــد. بســــیاری از آثــــاری کــــه در آن روزگار متولــــد شــــد؛ آثــــاری بــــود کــــه از لحــــاظ ســــاختارهای داســــتانی و تاریخ داستانی و تاثیرگذاری ای کــــه از یــــك داســــتان می شــــود انتظــــار داشــــت، پرقــــدرت نبــــود. الان مــــا داســــتان هایی داریــــم کــــه بــــه آن افتخــــار م یکنیــــم. بســــیاری از داستان های آقای بایرامی، آقای فراست، آقای حسن زاده و دوستان دیگر الان قابل افتخــــار اســــت. همیــــن افــــراد در آن روزگار هــــم بودنــــد و اگــــر آثــــار امــــروز را بــــا آن روزگار مقایســــه کنیــــم می بینیــــم کــــه یــــك جامعــــه هنــــری خودســــاخته داشــــتیم، نه جامعــــه هنری ای کــــه  آمــــوزش آکادمیــــك را طــــی کــــرده باشــــد و نقدهــــا را خوانــــده باشــــد و بعــــد از گذرانــــدن آن دوره هــــا دســــت بــــه قلــــم بــــرده باشــــد.اما دربــــاره آســــیب های تهدیدکننــــده می تــــوان گفت کــــه در حــــال حاضر کمتــــر اســــت، چراکه جــــو جامعــــه مدیــــران نهادهــــا اینطــــور نیســــت کــــه یــــك عــــده را بــــه کار بگیرنــــد و بگوینــــد آنچــــه کــــه مــــا می گوییــــم را بنویســــید. در گذشــــته ســــفارش مدیــــران و نهادهــــا  آســــیب زا بــــود. الان اگــــر چیــــزی دربــــاره جنــــگ و انقــــلاب و دیــــن و دینــــداری نوشــــته می شــــود خواســــت  ســــال تجربه را هم ۴0خود نویســــنده اســــت و پشــــت ســــر دارد، البته باز آن پشــــت و پستوها هــــم جایــــی هســــت کــــه ســــفارش بدهنــــد. خیلــــی راحــــت و کودکانــــه می گویــــم آ نکــــه می خواهــــد بنویســــد بایــــد دو کار کنــــد؛ اول بایــــد دوره ای بــــرود و ببینــــد اصــــلا ایــــن کاره هســــت؛ ببینــــد، بنویســــد و نقــــد بشــــود و بعــــد بــــه دل حادثــــه بزنــــد. از دور نشســــتن و نوشــــتن حــــس را ایجــــاد نم یکنــــد.  الان دیگــــر نمی توانیــــم در ادبیــــات کــــودکان موضــــوع جنگ و انقــــلاب را بنویســــیم چراکه 
بچه هــــا چیــــزی دربــــاره اش نمی داننــــد. اگــــر بخواهیــــم بایــــد رمــــان بنویســــیم، فضاســــازی انجــــام شــــود و بعــــد از تعریــــف فضــــا حرف هــــا را بزنیــــم یــــا داســــتانی بنویســــیم کــــه بتوانــــد فعالیت هــــای آن روزگار را بــــرای امروزی هــــا توجیه کند و نشــــان دهد که اگر در آن روزگار کاری کرده انــــد، کار درســــتی بــــوده اســــت. اگر یــــک نفــــر بــــا علــــم بــــه این کــــه بچــــه اش ممکــــن اســــت شــــهید بشــــود، اجــــازه داد کــــه بــــرود و رفــــت و شــــهید شــــد؛ حاصــــل بی مهــــری نبــــود بلکــــه مهــــرورزی بــــه یــــک ایدئولــــوژی بزرگ تــــر بــــود. نمی توانیــــم بنویســــیم کوچه هــــا تنــــد و تنــــد اسمشــــان عــــوض می شــــد و اســــم شــــهید روی آن هــــا می آمــــد. ایــــن بــــرای بچه  امــــروزی ســــوال اســــت کــــه چــــرا؟ چــه جنــگ و چــه انقــلاب بخشــی از تاریــخ مملکــت ماســت. بچه هــا بایــد بــا ایــن بخش از تاریــخ آشــنا شــوند و خودشــان را جایگزین زنان و مردانی کنند که آن روزگار را گذراندند تا بتوانند به تاریخ حق بدهند. حرف نگفته هم آن قدر هســت کــه نمی دانیــم کدامش را انتخاب کنیم. ما در ادبیات کودکان ظرفیت جهانــی شــدن را داریــم. اگــر ایــن ادبیــات بخواهد جهانی شــود بــه ســرمایه گذاری نیاز دارد.سال های سال است که سرمایه گذاری م یکننــد و اخیــرا گرنــت هــم راه انداخته انــد ولــی کســانی آن را اداره م یکننــد کــه بیشــتر نگاهشــان ایدئولوژیــك اســت، نــه ای نکــه بخواهند مسائل فنی نوشته را درنظر بگیرند. چــون زبــان مــا محدودیــت جغرافیایــی دارد نمی توانیــم در همــه عرصه هــا شــرکت کنیم. هنــد و پاکســتان زبانشــان انگلیســی اســت و چهل و پنج شش کشــور به زبان عربی حرف می زنند و می نویسند. اکنون که محدودیت داریــم بایــد کاری کنیــم کــه آمریــکای لاتیــن در آغــاز کــرد؛ آژانس هایــی را پیــدا و معرفــی کــرد و الان در صــدر ادبیــات داســتانی جهان ایســتاده اســت. 

بیشتر بخوانید

  • «عوض حیدرپور » عضو سابق کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی؛ الگوهای مقاومتی و فرهنگی بسیج

    «عوض حیدرپور » عضو سابق کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی؛ الگوهای مقاومتی و فرهنگی بسیج

    شکل گیری بسیج در زمان جنگ تحمیلی و با هدایت امام خمینی)ره( تحول شگرفی را در ساختار تشکلات مردمی که در زمان جنگ فعال بودند ایجاد کرد. قاعدتا این نهاد در حال حاضر از مهم ترین و ارزشمندترین ارگان هایی که در کشورمان وجود دارد.

  • پرونده ای درباره ی بسیج مستضعفین؛ نهضتِ جوانمردانِ انقلاب

    پرونده ای درباره ی بسیج مستضعفین؛ نهضتِ جوانمردانِ انقلاب

    آذرماه سال 1358 ، زمانی که امام خمینی(ره) فرمان تشکیل بسیج مستضعفین را صادر کرد، هیچ کس از روزهای پرآشوب و فتنه هایی که دشمنان داخلی و خارجی برای این کشور در سر داشتند خبر نداشت، اما افقِ نگاه امام (ره) به جایی بود که هیچ چشمی از آن تصویری نداشت. تشکیل بسیج مستضعفین، هم در ایران و هم در کشورهایی که چشم به انقاب اسامی ایران دوخته بودند به نوعی ایجاد یک روش مبارزه با ظلم و استکبار بوده و هست. سرو همزمان با روزهای تقویمیِ بسیج، صفحاتی را به آن اختصاص داده است.

  • دستاوردهای حوزه را دانشگاه می تواند علمی کند

    دستاوردهای حوزه را دانشگاه می تواند علمی کند

    «آیت الله سید یوسف طباطبایی نژاد » عضو مجلس خبرگان رهبری در گفت وگو با سرو به مناسبت سالروز وحدت حوزه و دانشگاه؛

  •  بررسی تاثیرات جنگ ویتنام بر سینمای آمریکا؛ کابوی ها در باتلاق ویت کنگ ها

    بررسی تاثیرات جنگ ویتنام بر سینمای آمریکا؛ کابوی ها در باتلاق ویت کنگ ها

    جنـــــگ ویتنـــــام بیـــــن ســـــال های 1975 تـــــا 1955 رخ داد. دوایـــــت دیویـــــد آیزنهـــــاور رئیـــــس جمهـــــور وقـــــت آمریـــــکا بـــــا سیاســـــت جلوگیـــــری از گســـــترش و کنتـــــرل کمونیســـــت در ویتنـــــام جنوبـــــی پـــــا بـــــه عرصـــــه جنـــــگ بـــــر علیـــــه ویتنـــــام شـــــمالی گذاشـــــت. سیاســـــتی کـــــه نـــــه تنهـــــا پیـــــروزی بـــــرای آن هـــــا در بـــــر نداشـــــت بلکـــــه زمینه ســـــاز آثـــــار مخربـــــی بـــــر پیکـــــره ی ارتــ

نظرات بینندگان

نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، موارد مغایر با آموزه‌های دین مبین اسلام باشد منتشر نخواهد شد.

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.