پنجشنبه 19 اردیبهشت 1398 11:17

چرا امام در 4 آبان ماه 1343 بر علیه کاپیتولاسیون اعتراض و افشاگری کرد؟استعمار در قرن بیست و یکم

ب

خاورمیانه اولین میزبان سنت ضد استقلال «کاپیتولاسیون» است. آن هم در زمان اقتدار امپراطوری عثمانی که از یک سو تا قلب اروپا پیش رفته بود و از سوی دیگر در جنگ با دولت صفویه و شاه تهماسب اول، بغداد و بخش‌هایی از عراق را به تصرف خود درآورده بود.

خاورمیانه‭ ‬اولین‭ ‬میزبان‭ ‬سنت‭ ‬ضد‭ ‬استقلال‭ ‬اکاپیتولاسیونب‭ ‬است‭. ‬آن‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬اقتدار‭ ‬امپراطوری‭ ‬عثمانی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬سو‭ ‬تا‭ ‬قلب‭ ‬اروپا‭ ‬پیش‭ ‬رفته‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬دیگر‭ ‬در‭ ‬جنگ‭ ‬با‭ ‬دولت‭ ‬صفویه‭ ‬و‭ ‬شاه‭ ‬تهماسب‭ ‬اول،‭ ‬بغداد‭ ‬و‭ ‬بخش‌هایی‭ ‬از‭ ‬عراق‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬تصرف‭ ‬خود‭ ‬درآورده‭ ‬بود‭. ‬

در‭ ‬قرن‭ ‬شانزدهم‭ ‬میلادی‭ ‬سلطان‭ ‬سلیمان‭ ‬اول،‭ ‬در‭ ‬اوج‭ ‬اقتدار‭ ‬نظامی‌،‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬اقتصادی‭ ‬امپراطوری‭ ‬عثمانی‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬خیال‭ ‬چیرگی‭ ‬بر‭ ‬کل‭ ‬اروپا،‭ ‬بنیان‌گذار‭ ‬سنتی‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬سال‌ها‌ی‭ ‬بعد‭ ‬سایه‭ ‬شوم‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬نه‭ ‬تنها‭ ‬بر‭ ‬عثمانی‭ ‬و‭ ‬کشورهای‭ ‬اقماری‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬کل‭ ‬منطقه‭ ‬خاورمیانه‭ ‬گستراند‭. ‬در‭ ‬سال‭ ‬1536‭ ‬میلادی‭ ‬و‭ ‬بعد‭ ‬پایان‭ ‬درگیری‭ ‬دولت‭ ‬عثمانی‭ ‬و‭ ‬دولت‭ ‬صفویه،‭ ‬فرانسوای‭ ‬اول‭ ‬پادشاه‭ ‬فرانسه‭ ‬پیشنهاد‭ ‬امضای‭ ‬پیمان‭ ‬اتحاد‭ ‬بر‭ ‬ضد‭ ‬کارل‭ ‬پنجم‭ ‬پادشاه‭ ‬اسپانیا‭ ‬که‭ ‬دشمن‭ ‬مشترکشان‭ ‬بود‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬سلطان‭ ‬سلیمان‭ ‬اول،‭ ‬پادشاه‭ ‬عثمانی‭ ‬فرستاد‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬استقبال‭ ‬او‭ ‬روبرو‭ ‬شد‭. ‬

بر‭ ‬اساس‭ ‬این‭ ‬پیمان‭ ‬اتحاد،‭ ‬بازرگانان‭ ‬فرانسوی‭ ‬از‭ ‬حق‭ ‬آزادی‭ ‬تجارت‭ ‬در‭ ‬سرتاسر‭ ‬امپراطوری‭ ‬عثمانی‭ ‬برخوردار‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬دولت‭ ‬عثمانی‭ ‬متعهد‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬اگر‭ ‬تبعه‌ای‭ ‬از‭ ‬فرانسه‭ ‬در‭ ‬خاک‭ ‬عثمانی‭ ‬مرتکب‭ ‬جرم‭ ‬شود‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬کنسول‌گری‭ ‬فرانسه‭ ‬تحویل‭ ‬دهد‭. ‬این‭ ‬پیمان‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬امضا‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬دولت‭ ‬عثمانی‭ ‬در‭ ‬اوج‭ ‬اقتدار‭ ‬قرار‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬فرانسه‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬رقیبان‭ ‬اروپایی‭ ‬خود‭ ‬نیازمند‭ ‬کمک‭ ‬دولت‭ ‬عثمانی‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬جایگاهی‭ ‬قرار‭ ‬نداشت‭ ‬که‭ ‬شرطی‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬آن‭ ‬دولت‭ ‬تحمیل‭ ‬کند‭. ‬دادن‭ ‬این‭ ‬امتیاز‭ ‬برای‭ ‬نخستین‭ ‬بار‭ ‬توسط‭ ‬دولت‭ ‬عثمانی‭ ‬به‭ ‬اتباع‭ ‬فرانسه،‭ ‬بنیان‭ ‬استقلال‭ ‬برانداز‭ ‬اکاپیتولاسیونب‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬خاورمیانه‭ ‬پایه‌گذاری‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬زمینه‭ ‬امتیازدهی‭ ‬بیشتر‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬کشور‭ ‬و‭ ‬دیگر‭ ‬کشورهای‭ ‬اسلامی‭ ‬فراهم‭ ‬ساخت‭.‬

در‭ ‬عهدنامه‌ای‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1740‭ ‬میلادی‭ ‬میان‭ ‬سلطان‭ ‬محمد‭ ‬اول‭ ‬و‭ ‬لویی‭ ‬پانزدهم‭ ‬به‭ ‬امضا‭ ‬رسید،‭ ‬دولت‭ ‬فرانسه‭ ‬اختیارات‭ ‬اتباع‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬قلمرو‭ ‬دولت‭ ‬عثمانی‭ ‬که‭ ‬اینک‭ ‬در‭ ‬سراشیبی‭ ‬سقوط‭ ‬قرار‭ ‬گرفته‭ ‬بود‭ ‬گسترش‭ ‬داد‭ ‬و‭ ‬دیری‭ ‬نپایید‭ ‬که‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬پانزده‭ ‬دولت‭ ‬اروپایی‭ ‬مانند‭ ‬انگلستان،‭ ‬فرانسه،‭ ‬روسیه‭ ‬تزاری،‭ ‬هلند‭ ‬و‭... ‬نیز‭ ‬برای‭ ‬اتباع‭ ‬خود‭ ‬امتیازات‭ ‬مشابهی‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دولت‭ ‬عثمانی‭ ‬گرفته‭ ‬و‭ ‬دارای‭ ‬حقوق‭ ‬دادرسی‭ ‬کنسولی‭ ‬در‭ ‬امپراطوری‭ ‬عثمانی‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬بدون‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬معنای‭ ‬لغوی‭ ‬خود‭ ‬مفهوم‭ ‬عام‭ ‬حقوقی‭ ‬یافت‭.‬

در‭ ‬مفهوم‭ ‬جدید‭ ‬که‭ ‬عبارت‭ ‬از‭ ‬نظام‭ ‬قضاوت‭ ‬کنسولی‭ ‬و‭ ‬برخی‭ ‬تضمین‌ها‌،‭ ‬امتیاز‌ها‭ ‬و‭ ‬مصونیت‌های‭ ‬قضایی‭ ‬است‌،‭ ‬محاکمه‭ ‬اتباع‭ ‬بیگانه‭ ‬از‭ ‬حدود‭ ‬صلاحیت‭ ‬مقامات‭ ‬قضایی‭ ‬محلی‭ ‬خارج‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬تابع‭ ‬قوانین‭ ‬دولت‭ ‬متبوعه‭ ‬خود‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬دعاوی‭ ‬و‭ ‬محاکمات‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬امور‭ ‬جزایی‭ ‬آنان‭ ‬در‭ ‬صلاحیت‭ ‬مقامات‭ ‬کنسولی‭ ‬و‭ ‬سیاسی‭ ‬یا‭ ‬نماینده‭ ‬دولت‭ ‬متبوع‭ ‬آنان‭ ‬حل‭ ‬و‭ ‬فصل‭ ‬می‌شد‭.‬

رژیم‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬زیر‭ ‬سلطه‭ ‬عثمانی‭ ‬مانند‭ ‬عراق،‭ ‬سوریه،‭ ‬فلسطین‭ ‬و‭ ‬لبنان‭ ‬نیز‭ ‬برقرار‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬آن‌جا‭ ‬به‭ ‬دیگر‭ ‬کشورهای‭ ‬خاورمیانه‭ ‬مانند‭ ‬مصر‌،‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬سایر‭ ‬کشورهای‭ ‬خاور‭ ‬دور‭ ‬از‭ ‬قبیل‭ ‬چین،‭ ‬ژاپن‭ ‬و‭ ‬تایلند‭ ‬سرایت‭ ‬کرد‭. ‬دولت‭ ‬عثمانی‭ ‬که‭ ‬خود‭ ‬از‭ ‬رژیم‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬تبعیت‭ ‬می‌کرد‭ ‬با‭ ‬دیگر‭ ‬کشورهای‭ ‬هم‭ ‬سطح‭ ‬یا‭ ‬ضعیف‌تر‭ ‬از‭ ‬خود‭ ‬نیز‭ ‬همین‭ ‬عمل‭ ‬را‭ ‬انجام‭ ‬می‌داد‭.‬

در‭ ‬قرن‭ ‬هجدهم‭ ‬میلادی‭ ‬فرانسوی‌ها‭ ‬که‭ ‬دیگر‭ ‬آموخته‭ ‬بودند‭ ‬تا‭ ‬از‭ ‬دیگر‭ ‬کشورها‭ ‬امتیازها‭ ‬و‭ ‬تضمین‌های‭ ‬ویژه‌ای‭ ‬بگیرند‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1708‭ ‬میلادی‭ ‬طی‭ ‬سندی‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬عهد‭ ‬نامه‭ ‬می‌نامیدند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬امضای‭ ‬شاه‭ ‬سلطان‭ ‬حسین‭ ‬صفوی‭ ‬هم‭ ‬رسیده‭ ‬بود‭ ‬به‭ ‬امتیاز‭ ‬حق‭ ‬قضاوت‭ ‬کنسولی‭ ‬برای‭ ‬اتباع‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬رسمیت‭ ‬بخشیدند،‭ ‬هرچند‭ ‬این‭ ‬امتیاز‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬غیر‭ ‬رسمی‭ ‬از‭ ‬زمان‭ ‬شاه‭ ‬عباس‭ ‬اول‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬اجرا‭ ‬می‌شد‭. ‬

اندکی‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬قرن‭ ‬بعد‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1828‭ ‬در‭ ‬دوران‭ ‬حکومت‭ ‬قاجار‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬دوم‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬روسیه،‭ ‬معاهده‭ ‬ترکمانچای‭ ‬به‭ ‬امضای‭ ‬عباس‭ ‬میرزا‭ ‬و‭ ‬ایوان‭ ‬پاسکیویچ‭ ‬نماینده‭ ‬و‭ ‬فرمانده‭ ‬سپاه‭ ‬روس‭ ‬به‭ ‬امضا‭ ‬رسید‭ ‬به‭ ‬مدت‭ ‬یک‭ ‬قرن‭ ‬صلاحیت‭ ‬تعقیب‭ ‬جزایی‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬اجرای‭ ‬مجازات‭ ‬که‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬مهم‌ترین‭ ‬و‭ ‬بارز‌ترین‭ ‬حق‭ ‬حاکمیت‭ ‬ملی‭ ‬است‭ ‬رسما‭ ‬از‭ ‬دولت‭ ‬ایران‭ ‬سلب‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬مقامات‭ ‬دولت‭ ‬روسیه‭ ‬تزاری‭ ‬تفویض‭ ‬شد‭.‬

معاهده‭ ‬ترکمنچای‭ ‬موجب‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬سایر‭ ‬دولت‌های‭ ‬خارجی‭ ‬نیز‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬فرصت‭ ‬استفاده‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬امتیاز‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬نفع‭ ‬اتباع‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬آورند‭. ‬در‭ ‬نتیجه‭ ‬توسعه‭ ‬روابط‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬سیاسی‭ ‬بین‭ ‬دربار‭ ‬قاجار‭ ‬و‭ ‬دولت‌های‭ ‬اروپایی‭ ‬و‭ ‬آمریکایی‭ ‬در‭ ‬نیمه‭ ‬دوم‭ ‬قرن‭ ‬نوزدهم‌،‭ ‬به‭ ‬تدریج‭ ‬معاهداتی‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬تجارت،‭ ‬اقامت‭ ‬و‭ ‬دریانوردی‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬معاهدات‭ ‬سیاسی‭ ‬تحت‭ ‬عنوان‭ ‬عهدنامه‭ ‬مودت‭ ‬بین‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬دولت‌های‭ ‬غربی‭ ‬منعقد‭ ‬شد‭. ‬اغلب‭ ‬این‭ ‬دولت‌ها‭ ‬کوشش‭ ‬کردند‭ ‬که‭ ‬فرصت‭ ‬این‭ ‬عهدنامه‭ ‬را‭ ‬غنیمت‭ ‬شمرده‭ ‬و‭ ‬ماده‭ ‬یا‭ ‬شرطی‭ ‬برای‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬مزایا‭ ‬و‭ ‬مصونیت‌ها‌ی‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬بگنجانند‭. ‬

بعد‭ ‬از‭ ‬انقلاب‭ ‬مشروطه،‭ ‬عدم‭ ‬رضایت‭ ‬و‭ ‬خشم‭ ‬مردم‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬شدت‭ ‬گرفت‭ ‬و‭ ‬دولت‭ ‬ایران‭ ‬نظام‌نامه‌ای‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬اقانون‭ ‬عدلیهب‭ ‬منتشر‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬تمامی‭ ‬دعاوی‭ ‬حقوقی‭ ‬اتباع‭ ‬ایرانی‭ ‬و‭ ‬غیر‭ ‬ایرانی‭ ‬در‭ ‬انحصار‭ ‬وزارت‭ ‬عدلیه‭ ‬قرار‭ ‬گرفت‭. ‬شروع‭ ‬اصلاح‭ ‬در‭ ‬دادگستری‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬انقلاب‭ ‬مشروطه‌،‭ ‬پایان‭ ‬جنگ‭ ‬جهانی‭ ‬اول‭ ‬و‭ ‬تاسیس‭ ‬جامعه‭ ‬ملل‭ ‬،‭ ‬لغو‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬در‭ ‬ترکیه‌،‭ ‬انقلاب‭ ‬اکتبر‭ ‬1917‭ ‬روسیه‭ ‬و‭ ‬لغو‭ ‬عهدنامه‭ ‬ترکمنچای‭ ‬و‭ ‬صدور‭ ‬تصویب‌نامه‭ ‬در‭ ‬کابینه‭ ‬صمصام‭ ‬السلطنه‭ ‬بختیاری‭ ‬که‭ ‬کلیه‭ ‬معاهدات‭ ‬و‭ ‬امتیازهایی‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬یکصد‭ ‬سال‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬طرف‭ ‬دولت‭ ‬استبدادی‭ ‬روس‭ ‬از‭ ‬ایران‭ ‬گرفته‭ ‬بودند‭ ‬ملغی‭ ‬می‌کرد،‭ ‬مقدمه‌ای‭ ‬برای‭ ‬لغو‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬شد‭. ‬

پس‭ ‬از‭ ‬کودتای‭ ‬1299‭ ‬ه‭.‬ش‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬سلطنت‭ ‬رسیدن‭ ‬رضا‭ ‬خان‭ ‬در‭ ‬1304‭ ‬انگلستان‭ ‬که‭ ‬خیالش‭ ‬از‭ ‬حکومت‭ ‬وابسته‭ ‬به‭ ‬خود‭ ‬راحت‭ ‬شده‭ ‬بود‭ ‬مانعی‭ ‬ندید‭ ‬که‭ ‬رژیم‭ ‬جدید‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬امتیاز‌ها‌یی‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬بیگانگان‭ ‬در‭ ‬قرن‭ ‬نوزدهم‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬اخذ‭ ‬کرده‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬اکنون‭ ‬بی‌فایده‭ ‬شده‭ ‬بود‭ ‬لغو‭ ‬کند‭ ‬تا‭ ‬بدین‭ ‬وسیله‭ ‬به‭ ‬وجهه‭ ‬و‭ ‬اعتبار‭ ‬خود‭ ‬بیفزاید‌‭. ‬رضا‭ ‬شاه‭ ‬در‭ ‬ششم‭ ‬اردیبهشت‭ ‬ماه‭ ‬1306‭ ‬ه‭.‬ش‭ ‬خطاب‭ ‬به‭ ‬مستوفی‌الممالک‭ ‬رییس‌الوزرای‭ ‬وقت‭ ‬فرمان‭ ‬الغای‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬صادر‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬مجلس‭ ‬شورای‭ ‬ملی‭ ‬الغای‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1306‭ ‬ه‌‭. ‬ش‭ ‬اعلام‭ ‬کرد،‭ ‬هرچند‭ ‬تا‭ ‬پیروزی‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬هیچ‌گاه‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬واقعی‭ ‬لغو‭ ‬نشد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬دوران‭ ‬سلطنت‭ ‬پهلوی‭ ‬هیچ‭ ‬یک‭ ‬از‭ ‬اتباع‭ ‬بیگانه‭ ‬که‭ ‬مرتکب‭ ‬جرم‭ ‬شدند‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬محاکمه‭ ‬نشدند‭. ‬

در‭ ‬هنگام‭ ‬نخست‭ ‬وزیری‭ ‬منوچهر‭ ‬اقبال‭ ‬در‭ ‬اوایل‭ ‬دهه‭ ‬چهل‭ ‬شمسی‭ ‬برای‭ ‬اولین‭ ‬بار‭ ‬مسئله‭ ‬مصونیت‭ ‬سیاسی‭ ‬برای‭ ‬مستشاران‭ ‬آمریکایی‭ ‬مطرح‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬آنان‭ ‬به‭ ‬دولت‭ ‬ایران‭ ‬فشار‭ ‬آوردند‭ ‬تا‭ ‬به‭ ‬آمریکایی‌ها‌یی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬ارتش‭ ‬ایران‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬مستشار‭ ‬نظامی‭ ‬حضور‭ ‬دارند‭ ‬بر‭ ‬خلاف‭ ‬قوانین‭ ‬بین‌المللی‭ ‬مصونیت‭ ‬سیاسی‭ ‬اعطا‭ ‬شود‭. ‬این‭ ‬فشار‭ ‬تا‭ ‬دولت‭ ‬امیر‭ ‬اسدالله‭ ‬علم‭ ‬ادامه‭ ‬یافت‭ ‬و‭ ‬محمدرضا‭ ‬شاه‭ ‬پهلوی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬الغای‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬توسط‭ ‬پدرش‭ ‬افتخار‭ ‬می‌کرد‭ ‬به‭ ‬علم‭ ‬فشار‭ ‬آورد‭ ‬تا‭ ‬این‭ ‬قضیه‭ ‬را‭ ‬حل‭ ‬کند‭. ‬

دولت‭ ‬امیر‭ ‬اسدالله‭ ‬علم‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬پشت‭ ‬سر‭ ‬گذاشتن‭ ‬واقعه‭ ‬15‭ ‬خرداد‭ ‬1342‭ ‬و‭ ‬انجام‭ ‬انتخابات‭ ‬مجلس‭ ‬بیست‭ ‬و‭ ‬یکم‭ ‬در‭ ‬تاریخ‭ ‬13‭ ‬مهرماه‭ ‬1342‭ ‬تصویب‌‎نامه‌ای‭ ‬صادر‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬موجب‭ ‬آن‭ ‬دولت‭ ‬هنگام‭ ‬تقدیم‭ ‬قرارداد‭ ‬بین‌المللی‭ ‬وین‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬مصونیت‌ها‌ی‭ ‬دیپلماتیک‭ ‬به‭ ‬مجلسین‭ ‬ماده‭ ‬واحده‌ای‭ ‬را‭ ‬مبنی‭ ‬بر‭ ‬برخورداری‭ ‬اعضای‭ ‬هیئت‌های‭ ‬مستشاری‭ ‬آمریکا‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬اضافه‭ ‬کرد‭.‬

علم‭ ‬لایحه‭ ‬قرارداد‭ ‬بین‌المللی‭ ‬وین‭ ‬در‭ ‬ماده‭ ‬واحده‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اواخر‭ ‬عمر‭ ‬دولت‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬21‭ ‬بهمن‭ ‬ماه‭ ‬1342‭ ‬به‭ ‬مجلسین‭ ‬ارائه‭ ‬کرد‭ ‬تا‭ ‬فرصت‭ ‬بررسی‭ ‬این‭ ‬لایحه‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬نخست‭ ‬وزیری‭ ‬او‭ ‬به‭ ‬عمر‭ ‬او‭ ‬کفاف‭ ‬ندهد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬نتیجه‭ ‬دفاع‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬لایحه‭ ‬ننگین‭ ‬بر‭ ‬عهده‭ ‬دولت‭ ‬بعدی‭ ‬یعنی‭ ‬حسنعلی‭ ‬منصور‭ ‬قرار‭ ‬گیرد‭. ‬

لایحه‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬در‭ ‬ساعت‭ ‬12‭ ‬شب‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬حالت‭ ‬خواب‭ ‬و‭ ‬بیداری‭ ‬توسط‭ ‬سناتورها‭ ‬تصویب‭ ‬و‭ ‬سپس‭ ‬در‭ ‬مجلس‭ ‬شورای‭ ‬ملی‭ ‬با‭ ‬حضور‭ ‬136‭ ‬نفر‭ ‬از‭ ‬188‭ ‬نماینده‭ ‬مجلس‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬74‭ ‬رای‭ ‬موافق‭ ‬و‭ ‬61‭ ‬رای‭ ‬مخالف‭ ‬به‭ ‬تصویب‭ ‬رسید‭.‬

رژیم‭ ‬شاه‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬عکس‌العمل‭ ‬مردم‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬این‭ ‬ننگ‭ ‬بزرگ‭ ‬به‭ ‬شدت‭ ‬نگران‭ ‬بود‭ ‬تلاش‭ ‬کرد‭ ‬تا‭ ‬مردم‭ ‬را‭ ‬بی‌خبر‭ ‬نگهدارد‌‭. ‬خبر‭ ‬تصویب‭ ‬لایحه‭ ‬در‭ ‬مجلس‭ ‬سنا‭ ‬منتشر‭ ‬نشد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬انتشار‭ ‬مذاکرات‭ ‬مجلس‭ ‬شورای‭ ‬ملی‭ ‬نیز‭ ‬جلوگیری‭ ‬کردند‭. ‬روزنامه‭ ‬رسمی‭ ‬هم‭ ‬که‭ ‬همیشه‭ ‬متن‭ ‬کامل‭ ‬مذاکرات‭ ‬را‭ ‬درج‭ ‬می‌کرد‭ ‬چند‭ ‬روز‭ ‬به‭ ‬بهانه‭ ‬نقص‭ ‬فنی‭ ‬چاپخانه‭ ‬انتشار‭ ‬نیافت‌‭. ‬

اما‭ ‬چند‭ ‬روزی‭ ‬از‭ ‬احیا‭ ‬و‭ ‬تصویب‭ ‬رژیم‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬نگذشته‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬مجله‭ ‬داخلی‭ ‬مجلس‭ ‬که‭ ‬متن‭ ‬سخنرانی‌ها‭ ‬و‭ ‬گفت‭ ‬و‌گو‌های‭ ‬میان‭ ‬نمایندگان‭ ‬و‭ ‬رییس‭ ‬دولت‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬برداشت‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬رسید‭. ‬ایشان‭ ‬دریافت‭ ‬که‭ ‬رژیم‭ ‬شاه‭ ‬بار‭ ‬دیگر‭ ‬چه‭ ‬ضربه‭ ‬خانمان‌سوزی‭ ‬بر‭ ‬پایه‭ ‬استقلال‭ ‬ایران‭ ‬زده‭ ‬و‭ ‬چه‭ ‬خیانت‭ ‬بزرگی‭ ‬در‭ ‬حق‭ ‬ملت‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬آزادی‭ ‬این‭ ‬کشور‭ ‬کرده‭ ‬است‭. ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬به‭ ‬منظور‭ ‬افشای‭ ‬این‭ ‬خیانت‭ ‬تصمیم‭ ‬گرفتند‭ ‬که‭ ‬طی‭ ‬ایراد‭ ‬نطقی‭ ‬این‭ ‬خیانت‭ ‬رژیم‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬اطلاع‭ ‬مردم‭ ‬برسانند‭. ‬ایشان‭ ‬برای‭ ‬آگاه‭ ‬ساختن‭ ‬علما‭ ‬و‭ ‬روحانیون‭ ‬مرکز‭ ‬و‭ ‬شهرستان‌ها‭ ‬پیک‌هایی‭ ‬همراه‭ ‬با‭ ‬نامه‭ ‬به‭ ‬اطراف‭ ‬کشور‭ ‬روانه‭ ‬کردند‭ ‬و‭ ‬خود‭ ‬نیز‭ ‬با‭ ‬مقامات‭ ‬روحانی‭ ‬قم‭ ‬به‭ ‬گفتگو‭ ‬نشستند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬تدریج‭ ‬تعداد‭ ‬کثیری‭ ‬از‭ ‬مردم‭ ‬وارد‭ ‬قم‭ ‬شدند‭ ‬تا‭ ‬شاهد‭ ‬سخنرانی‭ ‬امام‭ ‬باشند‭. ‬رژیم‭ ‬شاه‭ ‬برای‭ ‬جلوگیری‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬سخنرانی‭ ‬نماینده‌ای‭ ‬به‭ ‬قم‭ ‬اعزام‭ ‬کرد‭ ‬اما‭ ‬نتوانست‭ ‬مانع‭ ‬از‭ ‬سخنرانی‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬شود‌‭. ‬

با‭ ‬فرا‭ ‬رسیدن‭ ‬روز‭ ‬چهارم‭ ‬آبان‭ ‬ماه‭ ‬1343‭ ‬شهرستان‭ ‬قم‭ ‬از‭ ‬توده‌ها‌ی‭ ‬انبوهی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬سراسر‭ ‬ایران‭ ‬آمده‭ ‬بودند‭ ‬انباشته‭ ‬شده‭ ‬بود،‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬این‭ ‬سخنرانی‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬آیه‭ ‬اإِنَّا‭ ‬للّه‭ ‬وإِنّا‭ ‬إِلَیهِ‭ ‬رَاجِعُونَب‭ ‬شروع‭ ‬کردند‭. ‬حضرت‭ ‬امام‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬ایراد‭ ‬نطق‭ ‬انقلابی‭ ‬و‭ ‬حماسه‌آفرین‭ ‬اعلامیه‌ای‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬مخالفت‭ ‬با‭ ‬احیای‭ ‬رژیم‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬صادر‭ ‬کردند‭. ‬

شامگاه‭ ‬دوازدهم‭ ‬آبان‭ ‬ماه‭ ‬1343،‭ ‬صدها‭ ‬کماندو‭ ‬و‭ ‬چتر‭ ‬باز‭ ‬مسلح‭ ‬خانه‭ ‬اما‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬قم‭ ‬محاصره‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬دستگیری‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬با‭ ‬شتاب‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬تهران‭ ‬حرکت‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬مستقیما‭ ‬وارد‭ ‬فرودگاه‭ ‬مهرآباد‭ ‬شدند‌‭. ‬حضرت‭ ‬امام‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬صبح‭ ‬روز‭ ‬13‭ ‬آبان‭ ‬ماه‭ ‬سوار‭ ‬بر‭ ‬هواپیمای‭ ‬نظامی‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬ترکیه‭ ‬تبعید‭ ‬کردند‭. ‬

پس‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬اتفاق،‭ ‬اعتراضات‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬روحانیون‭ ‬افزایش‭ ‬یافت‌‭. ‬حسنعلی‭ ‬منصور‭ ‬در‭ ‬اول‭ ‬بهمن‭ ‬ماه‭ ‬1343‭ ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬مجلس‭ ‬شورای‭ ‬ملی‭ ‬توسط‭ ‬محمد‭ ‬بخارایی‭ ‬اعدام‭ ‬انقلابی‭ ‬شد‭ ‬تا‭ ‬پاداش‭ ‬خیانت‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬دریافت‭ ‬کند‭. ‬

پس‭ ‬از‭ ‬گذشت‭ ‬چند‭ ‬سال‭ ‬از‭ ‬احیای‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬و‭ ‬اعزام‭ ‬تعداد‭ ‬زیادی‭ ‬از‭ ‬مسشتاران‭ ‬آمریکایی‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬مقامات‭ ‬آمریکایی‭ ‬نه‭ ‬تنها‭ ‬این‭ ‬مصونیت‌ها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬بستگان‭ ‬غیر‭ ‬آمریکایی‭ ‬مستشاران‭ ‬تسری‭ ‬دادند‭ ‬بلکه‭ ‬حتی‭ ‬تصمیم‭ ‬گرفتند‭ ‬به‭ ‬نیروهای‭ ‬غیر‭ ‬آمریکایی‭ ‬خود‭ ‬نیز‭ ‬این‭ ‬مصونیت‌ها‭ ‬داده‭ ‬شود‌‭. ‬نکته‭ ‬تاسف‌بار‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مقامات‭ ‬وزارت‭ ‬خارجه‭ ‬ایران‭ ‬نه‭ ‬تنها‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬گستاخی‭ ‬اعتراضی‭ ‬نکردند‭ ‬بلکه‭ ‬خواسته‌ها‌ی‭ ‬غیر‭ ‬قانونی‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬صورت‭ ‬برآورده‭ ‬می‌ساختند‭. ‬در‭ ‬سال‌ها‌ی‭ ‬پایانی‭ ‬عمر‭ ‬رژیم‭ ‬شاه‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬یک‭ ‬قرارداد‭ ‬نظامی‭ ‬با‭ ‬انگلستان‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬مسشتشاران‭ ‬انگلیسی‭ ‬نیز‭ ‬از‭ ‬مصونیت‭ ‬برخوردار‭ ‬شدند‭. ‬سرانجام‭ ‬در‭ ‬23‭ ‬اردیبهشت‭ ‬ماه‭ ‬1358‭ ‬بنا‭ ‬به‭ ‬پیشنهاد‭ ‬دولت‭ ‬موقت‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬تصویب‭ ‬شورای‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬لغو‭ ‬شد‭.‬

با‭ ‬ورود‭ ‬به‭ ‬قرن‭ ‬بیستم‭ ‬استعمار‭ ‬کلاسیک‭ ‬پایان‭ ‬یافت‭ ‬اما‭ ‬استعمار‭ ‬نقابی‭ ‬جدید‭ ‬بر‭ ‬چهره‭ ‬زد‭. ‬شاید‭ ‬تصور‭ ‬وجود‭ ‬قانون‭ ‬کاپیتولاسیون‭ ‬در‭ ‬کشور‌ها‭ ‬آن‌هم‭ ‬در‭ ‬قرون‭ ‬بیستم‭ ‬و‭ ‬بیست‭ ‬و‭ ‬یکم‭ ‬و‭ ‬عصر‭ ‬ارتباطات‭ ‬دور‭ ‬از‭ ‬انتظار‭ ‬باشد‭ ‬اما‭ ‬نکته‭ ‬جالب‭ ‬قراردادهایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬لوای‭ ‬نامی‭ ‬دیگر‭ ‬در‭ ‬کشورها‭ ‬رخ‭ ‬می‌دهد‭. ‬آن‭ ‬هم‭ ‬نه‭ ‬تنها‭ ‬در‭ ‬کشور‌ها‌ی‭ ‬توسعه‭ ‬نیافته‭ ‬و‭ ‬جهان‭ ‬سومی‭ ‬چون‭ ‬عراق‭ ‬و‭ ‬افغانستان‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬کشور‌ها‌یی‭ ‬چون‭ ‬ژاپن‭ ‬،کره‭ ‬جنوبی‌،‭ ‬آلمان،‭ ‬ایتالیا‭ ‬و‭...‬

این‭ ‬قراردادها‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬ادبیات‭ ‬امریکا‭ ‬اموافقتنامه‭ ‬استقرار‭ ‬نیروهاب‭ (‬Status of Force Agreement‭ (‬SOFA‭  ‬نامیده‭ ‬می‌شود،‭ ‬در‭ ‬دوران‭ ‬جنگ‭ ‬سرد‭ ‬با‭ ‬۴۰‭ ‬کشور‭ ‬و‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬پایان‭ ‬آن‭ ‬تا‭ ‬کنون‭ ‬با‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬90‭ ‬کشور‭ ‬منعقد‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬نمونه‭ ‬کامل‭ ‬این‭ ‬موافقت‌نامه‌ها‭ ‬پیش‭ ‬از‭ ‬افغانستان‭ ‬با‭ ‬کشورهای‭ ‬عضو‭ ‬پیمان‭ ‬آتانتیک‭ ‬شمالی‭ (‬ناتو‭) ‬و‭ ‬کشور‌ها‌ی‭ ‬ژاپن‭ ‬و‭ ‬کره‭ ‬جنوبی‭ ‬به‭ ‬امضا‭ ‬رسیده‭ ‬بود‭.‬

SOFA‭ ‬معمولا‭ ‬بخش‭ ‬مکملی‭ ‬برای‭ ‬توافقنامه‌ها‌ی‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬واگذاری‭ ‬پایگاه‌ها‌ی‭ ‬نظامی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬اغلب‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬توافقنامه‭ ‬جامع‭ ‬امنیتی‭ ‬به‭ ‬شمار‭ ‬می‌رود،‭ ‬اما‭ ‬به‌طور‭ ‬جداگانه‭ ‬با‭ ‬کشور‭ ‬میزبان‭ ‬مورد‭ ‬مذاکره‭ ‬قرار‭ ‬می‌گیرد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬آمریکا‭ ‬اجازه‭ ‬می‌دهد‭ ‬به‭ ‬عملیاتی‭ ‬در‭ ‬داخل‭ ‬کشور‭ ‬پذیرنده‭ ‬دست‭ ‬بزند‭ ‬و‭ ‬اتباعش‭ ‬از‭ ‬مصونیت‌ها‭ ‬‌،‭ ‬معافیت‌ها‭ ‬و‭ ‬تضمین‌ها‌ی‭ ‬ویژه‌ای‭ ‬از‭ ‬قبیل‭ ‬معافیت‭ ‬از‭ ‬قوانین‭ ‬ویزا‭ ‬و‭ ‬پاسپورت‌،‭ ‬مصونیت‌ها‌ی‭ ‬جزایی،‭ ‬گمرکی‌،‭ ‬مالیاتی‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬حق‭ ‬رانندگی‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬قوانین‭ ‬آمریکا‭ ‬برخودار‭ ‬شوند‭. ‬

نگاهی‭ ‬به‭ ‬نمونه‌ها‌یی‭ ‬از‭ ‬SOFA‭ ‬در‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬کشورها‭ ‬نشان‭ ‬از‭ ‬ظهور‭ ‬استعمار‭ ‬نوینی‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬دیگر‭ ‬نه‭ ‬با‭ ‬شعار‭ ‬توسعه‭ ‬در‭ ‬کشور‌ها‌ی‭ ‬عقب‭ ‬افتاده‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬شعار‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬تروریسم،‭ ‬تامین‭ ‬امنیت‭ ‬جهانی‭ ‬و‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬مردم‭ ‬کشور‭ ‬پذیرنده‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬شکل‌گیری‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬رژیم‭ ‬کاپیتولاسیونی‭ ‬را‭ ‬رقم‭ ‬می‌زند‭ ‬که‭ ‬رنگ‭ ‬و‭ ‬لعاب‭ ‬جدیدی‭ ‬دارد‭. ‬نمونه‌ها‌ی‭ ‬فراوان‭ ‬قتل‭ ‬و‭ ‬تجاوز‭ ‬در‭ ‬پناه‭ ‬این‭ ‬مصونیت‌ها‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬پذیرنده‭ ‬موجی‭ ‬از‭ ‬اعتراض‌های‭ ‬مردم‭ ‬کشور‌ها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬دارد‭ ‬اما‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬کشور‌ها‭ ‬همچنان‭ ‬پایند‭ ‬به‭ ‬اجرای‭ ‬این‭ ‬قوانین‭ ‬استعماری‭ ‬و‭ ‬ضد‭ ‬استقلال‭ ‬دارند‭. ‬

بخش‭ ‬مهم‭ ‬و‭ ‬معمولا‭ ‬جنجال‭ ‬برانگیز‭ ‬و‭ ‬انتقادآمیز‭ ‬این‭ ‬موافقتنامه‌ها‭ ‬ازنظر‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬رسانه‌ها‌ی‭ ‬مستقل‭ ‬و‭ ‬احزاب‭ ‬و‭ ‬گروه‌ها‌ی‭ ‬مخالف‭ ‬دولت‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬پذیرنده‭ ‬حضور‭ ‬نیروها،‭ ‬اعطای‭ ‬مصونیت‭ ‬به‭ ‬افراد‭ ‬آن‌ها‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬دادگاه‌ها‌ی‭ ‬داخلی‭ ‬و‭ ‬واگذاری‭ ‬صلاحیت‭ ‬مدنی‭ ‬و‭ ‬کیفری‭ ‬به‭ ‬وزارت‭ ‬دفاع‭ ‬آمریکا‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬حمایت‭ ‬مستقیم‭ ‬و‭ ‬حداکثری‭ ‬از‭ ‬حقوق‭ ‬نیروهای‭ ‬آمریکایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬به‭ ‬ارتکاب‭ ‬جرایمی‭ ‬متهم‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬دادگاه‌ها‌ی‭ ‬کشور‭ ‬پذیرنده‭ ‬محاکمه‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬سرزمین‌ها‭ ‬زندانی‭ ‬شوند‭.‬

نگاهی‭ ‬به‭ ‬اتفاقات‭ ‬کشورهای‭ ‬ژاپن،‭ ‬کره‭ ‬جنوبی،‭ ‬ایتالیا،‭ ‬افغانستان،‭ ‬عراق‭ ‬و‭ ... ‬در‭ ‬پوشش‭ ‬SOFA‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬نشان‭ ‬دهنده‭ ‬استعمار‭ ‬نوینی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬آمریکا‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬گسترش‭ ‬آن‭ ‬است‭. ‬ژاپن‭ ‬که‭ ‬پیمان‭ ‬امنیتی‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬آمریکا‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1960‭ ‬میلادی‭ ‬امضا‭ ‬کرده‭ ‬است‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬2011‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬مرگ‭ ‬دختر‭ ‬19‭ ‬ساله‭ ‬ژاپنی‭ ‬در‭ ‬تصادف‭ ‬با‭ ‬خودروی‭ ‬یک‭ ‬غیر‭ ‬نظامی‭ ‬آمریکایی‭ ‬در‭ ‬ااوکیناواب‭ ‬و‭ ‬ممانعت‭ ‬آمریکا‭ ‬از‭ ‬رسیدگی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬پرونده‭ ‬در‭ ‬دادگاه‭ ‬ژاپن‭ ‬و‭ ‬خشم‭ ‬مردم‭ ‬در‭ ‬اوکیناوا‭ ‬برای‭ ‬اصلاح‭ ‬مفاد‭ ‬این‭ ‬پیمان‭ ‬تلاش‭ ‬کرد‭. ‬در‭ ‬نوامبر‭ ‬همان‭ ‬سال‭ ‬در‭ ‬توافقنامه‭ ‬تجدید‭ ‬نظر‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬مقرر‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬آمریکا‭ ‬به‭ ‬ژاپن‭ ‬امکان‭ ‬رسیدگی‭ ‬به‭ ‬جرایم‭ ‬جدی‭ ‬مانند‭ ‬تصادف‭ ‬رانندگی‭ ‬را‭ ‬بدهد‭.‬

اما‭ ‬همچنان‭ ‬پلیس‭ ‬ژاپن‭ ‬باید‭ ‬برای‭ ‬بازرسی‭ ‬و‭ ‬بازجویی‭ ‬از‭ ‬متهم‭ ‬از‭ ‬آمریکا‭ ‬اجازه‭ ‬می‌گرفت‭. ‬در‭ ‬سال‭ ‬2016‭ ‬این‭ ‬توافق‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬تجاوز‭ ‬و‭ ‬قتل‭ ‬یک‭ ‬زن‭ ‬توسط‭ ‬کارمند‭ ‬غیر‭ ‬نظامی‭ ‬در‭ ‬پایگاه‭ ‬هوایی‭ ‬آمریکا‭ ‬در‭ ‬اوکیناوا‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬اعتراض‭ ‬گسترده‭ ‬در‭ ‬ژاپن‭ ‬روبه‌رو‭ ‬شد‭ ‬مجدد‭ ‬اصلاح‭ ‬شد‭ ‬تا‭ ‬دادگاه‌های‭ ‬ژاپن‭ ‬امکان‭ ‬رسیدگی‭ ‬به‭ ‬اتهام‌های‭ ‬قتل‭ ‬و‭ ‬تجاوز‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬داشته‭ ‬باشند‭ ‬اما‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬معافیت‭ ‬اتباع‭ ‬آمریکا‭ ‬از‭ ‬قوانین‭ ‬ویزا‭ ‬و‭ ‬پاسپورت‭ ‬تا‭ ‬چه‭ ‬حد‭ ‬مردم‭ ‬ژاپن‭ ‬می‌توانند‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬اصلاحات‭ ‬انجام‭ ‬شده‭ ‬امیدوار‭ ‬باشند‭ ‬جای‭ ‬تامل‭ ‬دارد‭. ‬

در‭ ‬کشور‭ ‬ایتالیا‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1998‭ ‬یک‭ ‬هلی‭ ‬کوپتر‭ ‬پایگاه‭ ‬هوایی‭ ‬آمریکا‭ ‬در‭ ‬ایتالیاکه‭ ‬قصد‭ ‬پرواز‭ ‬در‭ ‬آسمان‭ ‬بوسنی‭ ‬را‭ ‬داشت‭ ‬با‭ ‬برخورد‭ ‬به‭ ‬کابل‭ ‬پیست‭ ‬اسکی‭ ‬باعث‭ ‬مرگ‭ ‬20‭ ‬نفر‭ ‬شد‭. ‬قاضی‭ ‬ایتالیایی‭ ‬دستور‭ ‬رسیدگی‭ ‬به‭ ‬پرونده‭ ‬را‭ ‬صادر‭ ‬کرد‭ ‬اما‭ ‬متوجه‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬پیمان‭ ‬امنیتی‭ ‬نمی‌تواند‭ ‬دستور‭ ‬پیگرد‭ ‬قضایی‭ ‬صادر‭ ‬کند‭. ‬کشتار‭ ‬غیر‭ ‬نظامیان‭ ‬در‭ ‬افغانستان‭ ‬و‭ ‬عراق‭ ‬و‭ ‬عدم‭ ‬پیگری‭ ‬این‭ ‬جنایات،‭ ‬دیگر‭ ‬اخباری‭ ‬عادی‭ ‬در‭ ‬رسانه‌های‭ ‬دنیا‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬

معاهدات‭ ‬امنیتی‭ ‬آمریکا‭ ‬با‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬90‭ ‬کشور‭ ‬طی‭ ‬سده‭ ‬بیستم‭ ‬و‭ ‬سپس‭ ‬بیست‭ ‬و‭ ‬یکم،‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬مهم‌ترین‭ ‬سندهای‭ ‬موثر‭ ‬بر‭ ‬استراتژی‭ ‬آمریکاست‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬نقابی‭ ‬مدرن‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬استعمار‭ ‬دیگر‭ ‬کشورهاست‭.‬

بیشتر بخوانید

نظرات بینندگان

نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، موارد مغایر با آموزه‌های دین مبین اسلام باشد منتشر نخواهد شد.

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.