پنجشنبه 28 تیر 1397 13:15

سلاح‌‌های ٨ سال جنگ تحمیلی از «تاو» تا «هاگ»

pish

سال‌ ١٣٦٤ بود؛ سال‌های میانی جنگ. ایرانیان در حال دفاع برابر متجاوزبه‌خاکشان بودند؛ دشمن هم با انبارهای پر از سلاح و با خیال راحت ادامه می‌داد.

سال‌ ١٣٦٤ بود؛ سال‌های میانی جنگ. ایرانیان در حال دفاع برابر متجاوزبه‌خاکشان بودند؛ دشمن هم با انبارهای پر از سلاح و با خیال راحت ادامه می‌داد. از فروردین‌ماه همان سال بود که حملات هوایی‌ عراق، شدیدتر شده ‌بود. دشمن قصد داشت با حمله به تأسیسات نفتی ایران، سیستم انتقال نفت را فلج کند. هدف از آن‌ هم معلوم بود؛ اخلال در صادرات نفت و کاهش درآمد نفتی ایران. جزیره خارک، خاک غریب ایران در میان خلیج‌فارس، چندین‌بار هدف حملات عراق قرار گرفت. سیاست‌مداران جنگ مشغول کار بودند تا بلکه راهی برای خروج از این اوضاع پیدا کنند؛ البته بیشتر با تلاش برای یافتن سلاح موردنیاز در بازارهای سیاه؛ سلاح‌هایی که می‌توانست متجاوز را تأدیب کند. سلاح‌های موردنیاز، بیشتر که نه، همه‌شان ساخت کشوری بود که از همان سال‌های اول پیروزی انقلاب اسلامی، خرجش با ایران جدا شده بود؛ آمریکا. موشک‌های ضدتانک «تاو»، موشک‌های ضدهوایی «هاگ»، «لامپ رادار»، موشک‌های «هارپون»، «فونیکس» و... .

١٣٦٥؛ سفری که فاش شد

١٢ آبان‌ماه ١٣٦٥ بود؛ روزنامه «الشراع» در بیروت با انتشار خبری کاخ سفید را در واشنگتن لرزاند؛ مشاور امنیت ملی ریگان، رئیس‌جمهوری آمریکا چند ماه قبل به ایران سفر کرده بود تا در تهران سلاح بفروشد و در ازای آن از ایران برای آزادی گروگان‌های در دست گروه‌های لبنانی کمک بگیرد. براساس روایتی که «نیویورک‌تایمز» در این مورد منتشر کرده است، سلاح‌های مدنظر در هشت نوبت و از مرداد ١٣٦٤ تا آبان ١٣٦٥ یعنی چندروز پیش از افشای ماجرای مک‌فارلین به ایران منتقل شده‌اند. این سفر و حواشی آن، دیگر پنهان نبود. هرچند «مک‌فارلین» و هیأت همراهش برای اولین و آخرین‌بار در چهارم خرداد ماه ١٣٦٥ به تهران آمدند، اما ورود سلاح‌های آمریکایی موردنیاز ایران، نزدیک یک‌ سال بود که جریان داشت. «هاشمی‌رفسنجانی» در خاطرات سال ١٣٦٤ از تحویل سلاح‌های آمریکایی به ایران می‌نویسد. او در روزنوشت پنجشنبه ٣١ اردیبهشت ١٣٦٤ می‌نویسد: «آقازاده (معاون نخست‌وزیر در امور اجرائی) آمد و گزارشی از رسیدن تعدادی موشک تاو و پیغامی از آمریکا در مورد تحویل بعضی از نیازهای مهم جنگی در مقابل کم‌کردن فشار انقلابیون لبنان بر آمریکا و آزادی گروگان‌های آمریکا ارائه داد». دوشنبه ١٨ مرداد همان سال هم در خاطرات هاشمی این‌گونه روایت شده: «آقازاده به منزل ما آمد و اطلاع داد که آلمانی‌ها چند عدد لامپ رادار هاگ به ما فروخته‌اند که فوق‌العاده موردنیاز است و قیمت آن حتی از قیمت فروش قبل از انقلاب ارزان‌تر است... . قرار است موشک رولاند هم بفروشند... . فرداشب هواپیمای حامل ٥٠٠ موشک تاو وارد می‌شود».

١٣٨٢؛ هاشمی از مک‌فارلین می‌گوید

سال ١٣٨٢ بود؛ ١٧ سال پس از افشای ماجرای مک‌فارلین. «هاشمی‌رفسنجانی» در مصاحبه با روزنامه همشهری از نیاز مبرم آن سال‌های ایران به آن سلاح‌ها صحبت می‌کند: «همکاری‌های آمریکا با ما در آن مقطع هم بسیار محدود بود. در حدی که اگر ما در لبنان کمک می‌کردیم و یک گروگان آزاد می‌شد، آمریکا هم به ما تعدادی موشک تاو می‌داد که برای ما مفید بود... . در فاو هم گرفتن تعدادی از این موشک‌ها مؤثر بود. موشک‌های ضدهوایی هاگ بسیار مهم بودند». او سال ١٣٨٣ هم در مصاحبه دیگری، در مورد نیازهای ایران در طول جنگ گفته که «F١٤‌های ما چیزهایی می‌خواستند که غیراز آمریکایی‌ها کسی نداشت یا موشک‌های ضد زره تاو را در جنگ خیلی نیاز داشتیم. تانک‌های عراقی مثل T٧٢ تا آستانه قرارگاه‌های ما می‌آمدند و ضدزره‌های ما تأثیری روی آنها نداشت. رادارهای ما از کار افتاده بودند. چون چند قطعه مهم مثل لامپ‌ها دارند که اگر نباشند، رادارها کور می‌شوند. موشک‌های ضدهوایی هاگ برای ما در تهران، خارک و جبهه‌ها حیاتی بود. هروقت عملیات می‌کردیم، باید فضا را حفظ می‌کردیم. موشک‌های هارپون را در دریا نیاز داشتیم که غیر از آمریکا کسی نداشت».

١٣٦٤؛ تأثیر بر  فاو

در هر شکل ورود اسلحه‌ها، کفه جنگ را به سمت ایران سنگین می‌کند؛ چراکه اغلب سیستم پدافند آن زمان که از خریدهای رژیم شاه بود، آمریکایی بودند. «هاشمی» در مصاحبه‌ای که سال ١٣٨٦ انجام داد، اهمیت زیادی برای خرید موشک‌ها و... قائل است. او می‌گوید: «مدیریت مسئله مک‌فارلین که نتیجه آن تأمین بخشی از نیازهای بسیار ضروری از قبیل موشک‌های تاو و موشک‌های هاگ و لامپ‌های رادارها و... بود که کمبود آنها خیلی از تجهیزات جنگ را از کار انداخته بود و گاهی لامپ رادارهای موشک‌های هاگ را برای فعال‌کردن آن در نقطه حساس از تهران به جبهه یا خارک می‌بردند و تأثیر زیادی در عملیات والفجر ٨ و عبور از اروند داشتند. البته این جریان با همدلی سران قوا و حاج احمد آقا و موافقت امام(ره) انجام شد». عملیات والفجر ٨ که نتیجه آن فتح فاو بود، دنیا را به لرزه درآورد؛ چراکه ایران برای تعقیب دشمن و تادیب آن وارد خاک عراق شد. این عملیات در بهمن‌ماه ١٣٦٤ آغاز شد و ٢٩ فروردین ١٣٦٥ با پیروزی نهایی ایران خاتمه یافت.

هرچند به قول هاشمی تأمین این سلاح‌ها در پیروزی ایران در «والفجر٨» تأثیر زیادی داشت، اما از تبعات فاش‌شدن ماجرای «مک‌فارلین» می‌توان به عملیات کربلای٤ اشاره کرد که دی‌ماه ١٣٦٥ انجام گرفت؛ عملیاتی که سردار «عبدالله عراقی»، جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه در مورد آن می‌گوید: «کربلای ٤ غمبارترین و سخت‌ترین عملیات دفاع مقدس بود که رزمندگان اسلام در آن مظلومانه به خاک و خون می‌افتادند، ولی همین عملیات نیز عملیاتی دیگر (کربلای٥) را پایه‌ریزی کرد که در آن پیروزی خوبی نصیب نیروهای سپاه اسلام شد». 

این توصیفات از آنجا بر تن این عملیات می‌نشیند که اطلاعات «کربلای ٤» پیش از آغاز لو رفته بود و در شب شروع عملیات، نیروهای دشمن به انتظار رزمندگان ایرانی نشسته بودند. آنجا بود که نقش آواکس‌های آمریکایی معلوم شد. افشای سفر مک‌فارلین و فروش سلاح به ایران باعث شد آمریکایی‌ها از طریق انتقال اطلاعات نظامی ایران به عراق، از ایران انتقام‌گیری کنند. این اطلاعات توسط پرواز هواپیماهای غول‌پیکر «آواکس» آمریکا بر فراز مناطق عملیاتی ایران ثبت و ضبط شد و تحرکات نظامیان ایرانی را به طرف عراقی مخابره کرد تا عراقی‌ها برای رویارویی با ایرانی‌ها در آمادگی کامل قرار بگیرند. پس از آن با کم‌شدن ذخایر موشک‌های ضدهوایی «هاگ»، عراق این جرئت را پیدا کرد تا دامنه حملات هوایی خود را گسترش دهد و سه بار تا شهر «نکا» در سواحل دریای خزر برود. متجاوزان در این سه نوبت حمله که دو بار در آذرماه ١٣٦٥ و یک‌بار در سال ١٣٦٧ رخ داد، نیروگاه «نکا» را موردهدف قرار دادند. به هر صورت پس از افشای ماجرای مک‌فارلین و فروش سلاح به ایران، هر دو کشور طرف معامله متضرر شدند؛ ایران بابت عدم دریافت ملزومات جنگی و آمریکا هم بابت دست‌به‌گریبان‌شدن با رسوایی «مک‌فارلین»؛ رسوایی بابت فاش‌شدن فرستادن پول به شورشیان نیکاراگوئه از محل فروش سلاح به ایران.

 

منبع: شرق

بیشتر بخوانید

  • دفاع فقهی فقـه دفـاعی

    دفاع فقهی فقـه دفـاعی

    به طور قطع اندیشه دفاعی امام دارای یک چارچوب، سیستم و کلیت جامع است. دفاع در اندیشه امام خمینی (ره) ماهیتی الهی و انسانی دارد. ایشان در اندیشۀ دفاعی خود رویکرد کاملاً دینی را برگزیده و روح مبارزه و حفظ انگیزۀ دفاعی را تبلور آرمان‌های دین و دینداری می‌دانند. در دیدگاه امام (ره)، دفاع؛ واکنش مشروع انسان برای تضمین حیات مادی و معنوی حفظ کرامت و شرف انسانی خویش در برابر عوامل مهاجم است که تکلیفی است واجب و الهی. ‌اندیشه‌های دفاعی ایشان محصور در مرزها نیست، آنچه که برای ایشان در بالاترین درجه اهمیت ق

  • سه سال رزم؛ تقریبا با هیچ

    سه سال رزم؛ تقریبا با هیچ

    برخورد ارتش تا مرز فروپاشی رفته و سپاه تازه تاسیس در ابتدای جنگ و سال‌های اول انقلاب با تهاجم عراق و فتنه‌های داخلی، داستان‌هایی پرتپش و روایت‌هایی جذاب را در خود نهفته دارد. این‌که چه‌طور توانستیم ...

  • چهـل‌سـالگی؛ هنگامه‌ محـاسبه شعر انقلاب

    چهـل‌سـالگی؛ هنگامه‌ محـاسبه شعر انقلاب

    صحبت از دفتر پرترانه‌ای است كه به قول شادروان قیصر امین‌پور در كوچه آفتاب پیدا شده است؛ شعر انقلاب اسلامی. ما 40 سال از پیروزی انقلاب را پشت سر گذاشتیم و درواقع از بین هنرهای موجود تنها شعر است كه از اولین روزهای انقلاب و حتی پیش از انقلاب در میدان بوده و ...

  • شعر؛ مهم‌ترین رسانه انقلاب

    شعر؛ مهم‌ترین رسانه انقلاب

    سحرگه رهروی در سرزمینی همی گفت این معما با قرینی كه ‌ای صوفی شراب آن‌گه شود صاف كه در شیشه بماند اربعینی

نظرات بینندگان

نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، موارد مغایر با آموزه‌های دین مبین اسلام باشد منتشر نخواهد شد.

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.