به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، امیر قاسمی رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران، در آیین افتتاحیه سومین سوگواره بینالمللی میراث اربعین حسینی که امروز (سهشنبه) در موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس برگزار شد، با تأکید بر نقش مردم در روایتگری فرهنگ عاشورا اظهار داشت: تکتک شما یک «انسانرسانه» هستید و باید در ایام اربعین به گونهای فعالیت کنیم که در جنگ رسانهای امروز، نقش مؤثری در انتقال میراث اربعین به نسلهای آینده داشته باشیم.
وی افزود: اگر در ثبت و معرفی میراث ملموس و ناملموس اربعین کوتاهی کنیم، نسلهای آینده از بسیاری از اتفاقات بزرگ و ارزشمند جامعه امروز بیاطلاع خواهند ماند و این سرمایه عظیم فرهنگی به درستی منتقل نخواهد شد.
رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران با اشاره به تفاوت شرایط کشور نسبت به سال گذشته گفت: سال گذشته در چنین روزهایی، فرماندهان بزرگی را از دست داده بودیم، اما حضور رهبر معظم انقلاب اسلامی در مراسم عزاداری محرم، روح تازهای در کشور دمید و اقتدار و امید را به جامعه بازگرداند.
وی ادامه داد: امسال در شرایطی این سوگواره برگزار میشود که ملت ایران رهبر شهید خود را تشییع کرده است. اگر فرهنگ اربعین بر فضای تهران حاکم نبود، هرگز امکان میزبانی شایسته از آن مراسم عظیم فراهم نمیشد.
قاسمی با اشاره به مسئولیت کمیته استقبال و بدرقه در مراسم تشییع اظهار داشت: در ۲۷ نقطه شهر و ۱۴ ورودی تهران مستقر بودیم و با اهدای گل، ارائه نقشه، راهنمایی زائران و معرفی مسیرها، تلاش کردیم مردم را برای حضور در آیین تشییع رهبر شهید همراهی کنیم و این تجربه، جلوهای از فرهنگ خدمت در اربعین بود.
وی با بیان اینکه در فرهنگ اربعین جایگاه شغلی و علمی افراد اهمیتی ندارد، گفت: هر کس به اندازه توان خود در این مسیر خدمت میکند. چندی پیش در حرم مطهر امام رضا (ع) با خادمی روبهرو شدم که فوقتخصص پزشکی داشت و برای گرفتن وقت از مطب او باید ماهها در انتظار ماند، اما همان پزشک برجسته با افتخار ویلچر زائران را جابهجا میکرد.
رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران افزود: همین روحیه خدمت سبب شد هنگام طراحی برنامههای اربعین امسال، پیشنهاد شود روی لباس عوامل اجرایی عنوان «خادمالزوارالحسین» درج شود؛ چراکه خدمت به زائران امام حسین (ع) افتخاری بزرگ و ارزشمند است.
قاسمی با اشاره به برگزاری پیشرویدادهای سومین سوگواره بینالمللی میراث اربعین گفت: امسال شش پیشرویداد برگزار کردیم تا تجربههایی را که طی سالهای گذشته در مسیر پیادهروی اربعین به دست آمده، در شهر تهران بازخوانی و معرفی کنیم.
وی تصریح کرد: هدف ما این است که جلوههای فرهنگ اربعین را در پایتخت برجسته کنیم تا شهروندان، حتی اگر امکان حضور در عراق را نداشته باشند، بتوانند با این فرهنگ آشنا شوند و تجربههای ارزشمند آن به نسلهای آینده منتقل شود.
قاسمی خاطرنشان کرد: اربعین صرفاً یک سفر زیارتی نیست، بلکه مدرسهای برای خدمت، ایثار، همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی است و همه ما وظیفه داریم این میراث ارزشمند را با زبان هنر، رسانه و روایتهای ماندگار به آیندگان منتقل کنیم.
قاسمی با اشاره به برنامههای مقدماتی سومین سوگواره بینالمللی میراث اربعین حسینی اظهار داشت: در قالب شش پیشرویداد، بیش از ۱۸۰ دقیقه محتوای مستند تولید شد و بیش از ۲۰۰ نفر از پژوهشگران، فعالان فرهنگی و شهروندان در این برنامهها مشارکت داشتند؛ تجربهای که به گفته وی، در کشور برای پرداختن به یک موضوع واحد کمنظیر است.
وی افزود: نخستین رویداد با عنوان «روزه تا سفرههای حسینی» به معرفی آیین کهن «حلواپزان» در محله سنگلج اختصاص داشت. در این برنامه، شرکتکنندگان ضمن آشنایی با تاریخ محله و تکایای قدیمی، از سنت دیرینه پخت حلوا در کوچه چترچی بازدید کردند؛ آیینی که مردم پس از برآورده شدن حاجت خود، سال بعد با برپایی دیگ و پخت حلوا، نذرشان را ادا میکنند.
رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران ادامه داد: امسال این آیین دیگر محدود به کوچه چترچی نبود و از مسجد بازار تا چهارراه گلوبندک گسترش یافته بود؛ موضوعی که نشاندهنده زنده بودن سنتهای مذهبی و پیوند عمیق مردم تهران با فرهنگ عاشوراست.
قاسمی در ادامه به یکی دیگر از پیشرویدادهای این سوگواره اشاره کرد و گفت: در محله باغفیض، تجربه «روضههای خیابانی» را روایت کردیم؛ سنتی که از دوران شیوع کرونا شکل گرفت و امروز به هفتمین سال برگزاری خود رسیده است.
وی افزود: در روزهایی که مساجد، حسینیهها و هیئتها تعطیل شده بودند، مردم با الهام از فرهنگ اربعین، مراسم عزاداری را به خیابانها آوردند و هر روز مقابل منزل یکی از خانوادههای شهدا، روضهای نیمساعته برگزار کردند.
رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران با بیان اینکه فضای این مراسم یادآور پیادهروی اربعین است، اظهار داشت: حتی کودکان محله نیز همانند خادمان اربعین، صندلیها را برای عزاداران جابهجا میکنند و خانوادههای شهدا با نهایت احترام و تکریم در این مراسم حضور مییابند؛ جلوهای از فرهنگ خدمت و همدلی که ریشه در مکتب عاشورا دارد.
قاسمی با اشاره به خاطرهای از سفر اربعین خود گفت: در یکی از سفرها، هنگام جستوجوی محل اسکان در شهر کاظمین، مقابل خانهای نشستیم. صاحبخانه با اصرار ما را به داخل منزل برد و بهترین امکانات خانه را در اختیارمان قرار داد، در حالی که خود و خانوادهاش برای استراحت به حیاط رفتند.
وی افزود: این روحیه ایثار، مهماننوازی و از خودگذشتگی، همان فرهنگی است که تلاش کردهایم در برنامههای فرهنگی تهران نیز بازآفرینی و به شهروندان معرفی کنیم.
رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران در پایان با اشاره به برنامهریزیهای نوروزی شهرداری تهران خاطرنشان کرد: پیش از آغاز حوادث اخیر، برنامهریزی کرده بودیم تا ستاد گردشگری در ایام نوروز در عمارت تاریخی دبیرالملک مستقر شود و خدمات راهنمایی گردشگران را از قلب منطقه تاریخی تهران ارائه دهد، اما حوادث بعدی مسیر برنامهها را تغییر داد و تجربهای تازه در خدمترسانی به مردم رقم خورد که ریشه آن را باید در فرهنگ ایثار، خدمت و مهماننوازی اربعین جستوجو کرد.
قاسمی در ادامه سخنان خود با اشاره به روز آغاز جنگ، اظهار داشت: در جریان بازدید از عمارت تاریخی دبیرالملک، ناگهان صدای عبور جنگندهها را شنیدیم و لحظاتی بعد صدای انفجارها به گوش رسید. همانجا متوجه شدیم که جنگ آغاز شده است.
وی افزود: خیابانهای اطراف امامزاده یحیی مملو از دانشآموزانی بود که پس از تعطیلی مدارس در حال بازگشت به خانه بودند و مسیر کوتاهی که معمولاً در کمتر از نیم ساعت طی میشد، آن روز نزدیک به چهار ساعت زمان برد.
رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران ادامه داد: عصر همان روز در جلسهای با معاونان شهرداری، آخرین وضعیت کشور را پیگیری میکردیم. در ساعات پایانی شب نیز فضای رسانهای پر از شایعات و اخبار ضدونقیض بود، اما سحرگاه روز بعد، با انتشار خبر شهادت رهبر انقلاب اسلامی، مردم خودجوش راهی میدان انقلاب شدند.
وی خاطرنشان کرد: ساعتها مردم در میدان انقلاب حضور داشتند و بدون آنکه نیازی به برنامهریزی یا تریبون رسمی باشد، هرکس با اشک و اندوه خود در عزای رهبر شهید انقلاب اسلامی سوگواری میکرد. به اعتقاد من، اجتماع سحرگاه دهم اسفند در میدان انقلاب، آغاز یک خیزش و انسجام ملی جدید بود.
قاسمی با اشاره به نقش شهرداری تهران در مدیریت فضای اجتماعی پس از این حادثه گفت: بلافاصله برنامههای عزاداری در میادین و خیابانهای شهر آغاز شد و در شرایطی که کشور درگیر جنگ بود، مردم با حضوری گسترده در صحنه، همبستگی و مقاومت خود را به نمایش گذاشتند.
رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران در ادامه به معرفی یکی دیگر از پیشرویدادهای سوگواره پرداخت و گفت: یکی از آیینهای کمتر شناختهشده تهران، مراسم تکیهچال محله دولاب است که با وجود قدمت تاریخی، کمتر به آن پرداخته شده بود.
وی افزود: مردم این محله با شور و ارادت خاصی مراسم دهه سوم محرم را برگزار میکنند؛ مراسمی که از بعدازظهر آغاز شده و تا نماز مغرب و عشا ادامه دارد و فضای معنوی آن برای هر زائری یادآور حال و هوای تکایا و موکبهای مسیر اربعین است.
قاسمی با بیان اینکه بسیاری از مردم این تکیه را محل استجابت دعا و شفای بیماران میدانند، اظهار داشت: یکی از سنتهای قدیمی تهران نیز این است که در پایان ماه محرم و در آستانه ماه صفر، تکایای قدیمی به دیدار یکدیگر میروند و با برگزاری آیین «سلامسلامتی»، پیوند و همدلی میان هیئتها را تجدید میکنند.
وی این سنت را مشابه فضای پیادهروی اربعین دانست و تصریح کرد: همان روحیه همدلی، مهماننوازی و ارتباط میان مردم که در مسیر نجف تا کربلا دیده میشود، در آیینهای اصیل تهران نیز وجود دارد و همین ظرفیتها میتواند در معرفی میراث فرهنگی و معنوی پایتخت نقش مهمی ایفا کند.
قاسمی در پایان با اشاره به برنامههای اربعین امسال خاطرنشان کرد: گزارش کامل مأموریتها و برنامههای ستاد گردشگری شهرداری تهران برای اربعین ۱۴۰۵ در مراسم اختتامیه سومین سوگواره بینالمللی میراث اربعین حسینی ارائه خواهد شد.
